मार्बलको माया

मार्बलको माया

तोमनाथ उप्रेती,

शहरको सिस्ने ओढेर ,
सिंहासनमा बसेर स्वप्न सुनाउँछन् सादा जनता,
तर उनीहरूका स्वप्नको सिञ्चाइ हुन्छ—
सिमेन्टका शिलालेख र मार्बलका शिलान्यासहरूमा।

हे! शिलान्यासका सन्तानहरू!
शिलालेखको लस्करमा लिपेका नेताका नामहरू,
तिमीहरूलाई थाहा छ?
त्यो मार्बलको सतहमा लेखिएको नाम,
जनताको रगतको रङले पोतिएको छ।

उद्घाटनको उत्सवमा बज्ने ब्यान्डबाजाको धुन,
“बजेट बर्बादीको ब्रह्मनाद” हो त्यो,
फाटेका फुटपाथ र भाँचिएका पुलका बीचमा,
मुलुकको मुटु जति ठकठकाउँछ,
नेताको नाम मात्र ठोकिन्छ, टाँसिन्छ, टल्किन्छ।

बजेटका बाँसुरी बजाउने,
बेग्लै बाख्रा बजाउने नेताहरू,
रातो-निलो बत्ती बालेर
कार्यकर्ता र कर्मचारीको लस्कर बोकेर
फ्लाइओभरको फितलो फितलो फीता काट्दै
तस्बिर खिच्छन्, हाँसो लुकाउँछन्।

“फ्लाइओभर त उद्घाटन गरेँ,
तर सहरको जाम? त्यो त
फोटोसपमा मिटाइदिन्छु।”
बजेट र बर्बादीको बाँकी किस्सा,
सिंगमरमरको साक्षी हुन्छ।

उद्घाटनको उल्लासमा,
समयको शवयात्रा छुट्छ,
विद्यालयका विद्यार्थी, अस्पतालका बिरामी,
सडकका सुत्केरी आमा,
सबै लाशजस्तै प्रतीक्षा गर्छन्,
सहरको सास फेर्नुपर्ने आक्सीजन
सस्तो राजनीतिले रेटेर बेचिन्छ।

राणा-कालको रङ्गमञ्चमै,
फेरि फर्किएको हो मुलुक,
जहाँ पुल पनि उद्घाटन गर्न
पल्टन चाहिन्छ,
अनि त्यही पुल बाढीले बगाउँदा—
प्रेस विज्ञप्तिमा मात्र दुःख व्यक्त हुन्छ।

हे मार्बलको माया,
तिम्रो मोहले देशको माटो पनि
बजेटको रगतमा मिसाउँदैछ,
‘शिलान्यास र उद्घाटन’को आत्मघाती आडम्बरले
फुटपाथका फुलहरू मर्न थालेका छन्।

चन्द्रमामा मान्छे पठाउने देशका राष्ट्रपतिको हातले
कुनै रकेटको उद्घाटन गर्दैन,
तर हाम्रो देशमा फुटेको खाडल पुर्न
पानी जहाजको सपना बेच्नेहरूले
फीताको फन्दा कसेर
जनताको पैसामा “फोटोजीनिक” हाँसो खिच्छन्।

“शिलान्यास! उद्घाटन!”
यी शब्दहरू, सहरका सडकहरूमा
आर्तनाद बन्न थालेका छन्,
रातो रिबनका रंगहरू
जनताको आँशुले फिक्का भएका छन्।

तिम्रो शिलान्यासले लाएको फुलमाला,
भोलिपल्टै मर्ने छ,
तर भ्रष्टाचारको जरा,
तिम्रो नामका मार्बलजस्तै
सदाबहार रहिरहने छ।

ओहो, उद्घाटनको उत्कर्षका उन्मादहरू!
जनताको ऋणको रगतबाट बनेका पुलहरू
तिमीहरूको नामको नोस्टाल्जियामा
सजिएका छन्,
तर जनताका सपना—
भत्किएको पर्खालजस्तै टुक्राटुक्रा छन्।
“मार्बलमा नाम लेखाउने मोह”
तिमीहरूको माइन्डसेटको मर्सियाजस्तै छ,
याद गर, इतिहासले कसैको नाम
मार्बलमा होइन,
निष्ठा र दृष्टिमा लेखेको हुन्छ।
मार्बलका माया र शिलालेखका सन्तानहरू,
तिमीहरूलाई सम्झाइरहन्छु—
काम गर, प्रचार नगर,
निवृत्त भएपछि शान्त लास भएर मर।

त्यो नै सच्चा शिलान्यास हुनेछ,
जनताको मनमा,
बजेटको गन्धरहित, करमुक्त, करुणामय स्मृतिमा।