भ्वाइस खबर
तोमनाथ उप्रेती
कालीप्रसाद रिजाल नेपाली साहित्यका एक विशिष्ट व्यक्तित्व हुन्, जसले आफ्नो लेखनी, कविता र गीतमार्फत नेपाली समाज, संस्कृति र भावनालाई गहिरो रूपमा समेटेका छन्। उनी २३ मार्च १९४० मा धरान, सुनसरीमा जन्मिएका थिए। बाल्यकालदेखि नै साहित्यप्रति आकर्षित भएका रिजालले आफ्नो जीवनलाई शब्द र सिर्जनामा समर्पित गरेका छन्।
उनका प्रमुख कृतिहरूमा ‘ज्वारभाटा’ (२०१९), ‘रिजालका केही कविता’ (२०२५), ‘कोसित सोधौँ यो प्रश्न’ (२०४७), ‘आफैँलाई हराएपछि’ (२०६१), ‘के छ र जिन्दगी बिताइदिन्छु’ (२०३६), ‘आँखा छोपी नरोऊ भनी’ (२०४५), ‘केही गीत केही गजल’ (२०५४), ‘सुम्निमा’ (बी.पी. कोइरालाको उपन्यासको हिन्दी अनुवाद, सन् १९६७) र ‘यशोधरा’ (गीतिनाटक, २०५९) छन्। यसबाहेक उनले विभिन्न गीत एलबममा पनि योगदान दिएका छन्।
रिजालका कविता र गीतहरूमा देशभक्ति, मानवीय संवेदना, समयको पीडा, प्रेम र जीवनका अनौठा सम्बन्धहरूको झलक पाइन्छ। उनका प्रसिद्ध कविताहरूमा ‘अवकाशप्राप्त समय’, ‘आमाहरूलाई’, ‘ऐनामा हेर्दा’, ‘देशप्रेम: केही उद्गार’, ‘नदीलाई हेर्दाहेर्दै’, ‘नातिनीसँगको संवाद’, ‘मेरो विषयमा’ र ‘सेतो पन्ना—मेरा कविता’ समावेश छन्।
उनका गीतहरूले पनि नेपाली संगीतमा महत्वपूर्ण स्थान बनाएका छन्। ‘आँखा छोपी नरोऊ भनी’, ‘केही मिठो बात गर रात त्यसै ढल्किँदै छ’, ‘खुसीले पागल भइरहेछु म’, ‘देशको लागि नबग्ने रगत’, ‘नदी तरेर ऊ गई’, ‘यसै गरी बिताइदिन्छु’ जस्ता गीतहरूले श्रोतामा गहिरो छाप छोडेका छन्।
साहित्यिक योगदानको लागि उनी सम्मानित पनि भइसकेका छन्। उनलाई प्रज्ञा–प्रतिष्ठान पदक (२०२०), रत्नश्री स्वर्णपदक (२०३४), छिन्नलता पुरस्कार (२०४९), हरिहर शास्त्री–सावित्रीदेवी साहित्य पुरस्कार (२०५३), कृष्णकुमारी–मनोरथ नेपाल साहित्य पुरस्कार (२०५८) लगायतका सम्मानले सम्मानित गरेको छ। उल्लेखनीय कुरा के हो भने उनी २०५७ सालको सरकारी राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार अस्वीकार गर्ने साहस पनि देखाएका छन्।
कालीप्रसाद रिजालका मौलिक कृतिहरूमा ‘ज्वारभाटा’, ‘रिजालका केही कविता’, ‘के छ र जिन्दगी बिताइदिन्छु’, ‘कोसित सोधौँ यो प्रश्न’, ‘आँखा छोपी नरोऊ भनी’, ‘केही गीत केही गजल’, ‘सुम्निमा’ लगायतका रचनाहरू परिपूर्ण छन्। उनका कविता र गीतहरूले नेपाली साहित्यमा गहिरो प्रभाव पारेका छन् र भावनात्मक संवेदना, जीवनका उतार–चढाव र राष्ट्रिय चेतनालाई उजागर गर्छन्।
कालीप्रसाद रिजाल नेपाली साहित्यका ती कलाकार हुन्, जसले शब्द, भाव र संगीतको माध्यमबाट समाज, संस्कृति र मानवीय मूल्यलाई जीवन्त बनाएका छन्। उनका रचनाहरूले पाठक र श्रोताको हृदयमा गहिरो छाप छोड्छ र नेपाली साहित्यिक परम्परालाई सधैं प्रासंगिक राख्ने योगदान पुर्याउँछ।
भ्वाइस खबर
प्रतिक्रिया