कथाः रोहिनी

कथाः रोहिनी

तोमनाथ उप्रेती,

डाँडा गाउँको उकालो बाटो अझै पहिलाको जस्तो थियो—सुनसान, तर जीवित। पातहरूमा ओस, धुलोको हल्का परत र बगरको चिसो हावा। प्रकृतिले कुनै पनि दृश्यलाई नाटकीय बनाउने अद्भुत क्षमता राख्थ्यो। त्यो साँझ, हावामा हल्का चिसोपन, आकाशमा बादलको घनत्व र बगरको शान्त बहाइले वातावरणलाई जीवन्त बनाएको थियो।

ती वर्षहरूमा समयले धेरै कुरा परिवर्तन गरिसकेको थियो। डाँडा गाउँको उकालो बाटोमा उभिएर रोहिनी हिँड्दै थिइन्। उनको अग्ली, गोरी छाला, लामो कालो कपाल र निलो आँखाहरूमा अझै आकर्षण थियो। तर शरीरमा थकान र अनुभवका चोटहरू देखिन्थे। साथमा सात वर्षको छोरो, जो आफ्नो आमाको हात समातेर हिँड्दै थियो, रोहिनीको जीवनमा जिम्मेवारी र मातृत्वको तौल झल्काइरहेको थियो।

समयले मात्र होइन, युद्धले पनि उनीहरूलाई अलग पारेको थियो। माओवादी क्रान्तिको आगोले रोहिनीलाई भूमिगत लडाकु ‘अन्जना’ बनाएको थियो। राहुल सैनिकमा थिए। दुईको जीवनको पथ दुई किनारमा गए।

रोहिनी आफ्नो छोरासँग आमाको घरमा आइपुगिन्। उनले केही क्षण प्रकृतिको दृश्यमा ध्यान दिइन्। हावामा हिमालको चिसोपन, उकालोको थकान, र पन्छीहरूको आवाज—सबैले उनको मनको भावलाई प्रतिबिम्बित गरिरहेका थिए। उनको भित्री मन सोच्थ्यो—“जीवन यति कठिन छ, तर अझै अघि बढ्नुपर्छ।”

डाँडा गाउँको पोस्टमा उनी र राहुल अनायास भेट भए। उनका दृष्टिहरू केही समयसम्म आपसमा जमे। शब्दरहित संवादले पुरानो प्रेम, पीडा, र वर्तमानको विवशता व्यक्त गर्यो। रोहिनीले आफ्नो मनको भावनालाई छोप्न खोजिन्। उनको हृदयले सोच्छ—“म यो संघर्षको जीवनबाट थाकेकी छु, तर केही भाग अझै पुरानो समयमा बाँचेको छ।”

राहुलले उनलाई देख्दा, हृदयले बोलायो—अंगालोमा बाँधेर रोइदिने। तर उनी विवश थिए। झुट बोल्नुपर्थ्यो, जीवनको कठिनाइ सहनुपर्थ्यो।

साँझ पख, नदी बक्राहा र रतुवाको शान्त बहाइसँगै, बादलले ढाकेको आकाशले वातावरणलाई गम्भीर बनाएको थियो। रोहिनी केही समय शान्तिमा बिताइन्। उनको भित्री मन साहस, पीडा, मातृत्व, र विगतका प्रेमका अनुभूतिहरूले भरिएको थियो।

युद्धका वर्षहरू उनले भुल्न सकिनन्। जंगलमा छुपेर बचाइ, साथीहरूको मृत्यु, गोली, विस्फोट—सबैले उनको मनोबल र शरीरमा चोट पुर्याएका थिए। उनी सोच्थिन्—“यदि म कमजोर भएँ भने मेरो छोरा र जीवनको केही अर्थ नै हुँदैन।”

राहुलले देखे—रोहिनी अब एउटी मजबूत, परिपक्व महिला बनेकी छिन्। उनलाई लाग्यो—पुरानो प्रेम अझै हृदयमा ताजा छ। तर जीवनले फरक बाटो देखाएको छ।डाँडा गाउँको बगर, नदी, बादल, र हिमाल—सबैले उनीहरूको मनोवैज्ञानिक अवस्थाको प्रतिबिम्ब प्रस्तुत गर्यो।

रोहिनीले केही समय मौन बसिन्। उनले आफ्नो जीवनको मूल्यांकन गरिन्। परिवर्तनका आशाहरू, विगतका पीडाहरू र वर्तमानको सन्तुष्टिले उनलाई  आत्मसन्तोष दियो।

युद्ध, प्रेम, मातृत्व, र संघर्ष—यी सबैले रोहिनीको जीवनलाई आकार दिएका थिए। उनले महसुस गरिन्—जीवन कठोर छ, तर खुशी र पीडा दुवै अनुभव गर्न पाउनु भाग्य हो।

राहुलको मनमा पनि विचारहरू दौडिरहेका थिए। उनले सोच्न थाले—“जीवनमा धेरै कुरा परिवर्तन हुन्छन्, तर स्मृतिहरू अनन्त हुन्छन्। रोहिनी मेरो जीवनको हिस्सा हुन्—अहिलेको रूपमा, स्मृतिका रूपमा।”

डाँडा गाउँको उकालो बाटो, जताततै हरियाली र हिमाली हावाले छोपिएको, आज पनि त्यही पुरानो रूपमा थियो। पातहरूमा ओस, हावा चिसो, र बगरको हल्का आवाजले वातावरणलाई जीवन्त बनाइरहेको थियो। डाँडाको पाखोमा, सूर्यास्तको सुनौलो रङले आकाश र नदीको सतहलाई चम्काइरहेको थियो। प्रकृतिले मानिसको भावनालाई झल्काउने अद्भुत शक्ति राख्थ्यो—जस्तो कि आज राहुल र रोहिनीको भेटमा देखिएको थियो।

रोहिनी आर्मी पोस्टतिर उकालो चढ्दै थिइन्, हातमा आफ्ना सात वर्षे छोरोको सानो हात समातेर। उनका लामो कालो कपालले हावामा हल्का लहराउँदै थियो, निलो आँखाले आकाश र हिमालको दृश्यलाई अवलोकन गरिरहेको थियो। उनको अनुहारमा थकानको छायाँ, तर आत्मामा स्थिरता र साहस थियो। यसै बीच, राहुललाई देख्दा उनको मुटु अनायासै काम्यो।

राहुलको दृष्टि उनलाई समातेको क्षणमा पुरानो सम्झनाहरू बग्न थाल्यो—कक्षा ९ सम्मको तितो–मिठो झगडा, हाँसो, र सामिप्यताको ती अमूल्य पलहरू। उनीहरू सँगै हाँसेका, पढेका, र झगडा गरेका दिनहरू स्मरणमा आएका थिए। तर समय र परिस्थिति दुवैले उनीहरूलाई अलग पारेको थियो।

माओवादी युद्धले रोहिनीलाई भूमिगत लडाकु ‘अन्जना’ बनाएको थियो। जंगलमा गोलीको वर्षात, साथीहरूको मृत्यु, र जीवनको अकल्पनीय जोखिमले उनलाई परिपक्व बनाएको थियो। राहुल भने सैनिकको रूपमा संघर्षरत थिए। उनीहरूका बाटो दुईइकिनार भए—एकै गाउँ, तर अलग संसार।

पोस्टमा पुग्दा, उनीहरू अनायास भेट भए। लामो समयको दूरी, बर्खाको वर्षा, जंगलको अन्धकार—सबैले उनीहरूको स्मृतिलाई अझ ताजै बनाइदियो। दृष्टिहरूले एकअर्कोलाई बोले—शब्दरहित संवादमा पुरानो प्रेम, पीडा र वर्तमानको विवशता झल्किएको थियो।

रोहिनीले आफ्नो छोरा सँगै राखेर हाँस्न खोजिन्, तर मन  सोचमा थियो। उनी भित्री रूपमा सम्झिरहे—“जीवन कठिन छ, तर म अझै अघि बढ्नुपर्छ। म यो संसारका लागि जिम्मेवार छु।” उनको हृदयमा दुःख र सन्तोषको मिश्रण थियो।

राहुलको मनमा पनि विचारहरूको बाढी आउँदै थियो। उनले महसूस गरे—रोहिनीले जीवनमा धेरै पथहरु पार गरिसकेकी छिन्। उनको साहस, धैर्यता र आत्मविश्वासले उनलाई सम्मोहित बनाएको थियो। उनले सोचे—“यदि समय फेरि फर्किन्छ भने के हुँदो रहेछ? तर अब फर्कनु असम्भव छ। उनको खुशीमा मेरो सन्तोष छ।”

राहुल र रोहिनीको भित्री संसारमा युद्ध, प्रेम, र मातृत्वले  छाप छोडेको थियो। प्रकृतिको दृश्य—बगर, नदी, हिमाल, बादल—सबैले उनीहरूको भावनात्मक अवस्थालाई झल्काइरहेको थियो। नदी बक्राहा र रतुवाको शान्त बहाइ, आकाश ढाकेको बादल, पहाडको  हरियाली—सबैले समय र इतिहासको  अर्थ बोकेको थिए।

रोहिनीले आफ्ना वर्षौंका अनुभव सम्झिन्—माओवादी युद्ध, जंगलमा छिपेर बचाइ, साथीहरूको मृत्यु, र आफ्नो मातृत्वको जिम्मेवारी। उनको भित्री संवादमा साहस र पीडाको  मिश्रण थियो। उनी सोचिन्—“म यो संसारमा के पाएको छु? युद्धले मलाई धेरै सिकायो, तर जीवन अझै कठिन छ।”

राहुलले उनीलाई नियाल्दै, आफ्नो मनको भावनालाई रोक्न खोजे। उनी पुरानो प्रेमको स्मृतिमा हराए, तर वर्तमानको वास्तविकता बुझ्दै थे। उनका आँखामा रोहिनीप्रतिको आदर, प्रेम, र विवशता सबै समाहित थियो।

साँझ ढल्दै थियो। सूर्य अस्ताउँदै थियो, तर पहाडको छाँयाले वातावरणलाई अझ  बनाइरहेको थियो। रोहिनीले आफ्नो छोरा समातेर केही क्षण मौनतामा बसिन्। उनले महसुस गरिन्—जीवन कठोर भए पनि, आफ्ना प्रियजनहरूको खुशीमा शान्ति पाउन सकिन्छ।

राहुलले मनमनै सोचे—“जीवनले हामीलाई अलग गर्यो, तर सम्झनाहरू र अनुभवले हामीलाई जिवित राख्छ। रोहिनीको संघर्ष, साहस, र मातृत्व मेरो लागि प्रेरणा हुन्।”

त्यो साँझ, डाँडा गाउँको उकालो, बगरको हल्का आवाज र नदीको शान्त बहाइले उनीहरूको मनलाई केही समयको लागि मेलो बनाइदियो। प्रकृतिको अडान, जीवनको कठोरता र स्मृतिको मिठास—सबैले मिलेर कथा सिर्जना गरेका थिए।

रोहिनी आर्मी पोस्टतिर उकालो चढ्दै थिइन्, हातमा आफ्ना सात वर्षे छोरोको सानो हात समातेर। उनका लामो कालो कपालले हावामा हल्का लहराउँदै थियो, निलो आँखाले आकाश र हिमालको दृश्यलाई अवलोकन गरिरहेको थियो। उनको अनुहारमा थकानको छायाँ, तर आत्मामा स्थिरता र साहस थियो। यसै बीच, राहुललाई देख्दा उनको मुटु अनायासै कम्पायो।

रातको चिसो हावा र पहाडको अन्धकारले पोस्ट वरिपरि मौनता बिस्तार गर्दै थियो। राहुल र रोहिनीको संवाद छोटो भए पनि, शब्दभन्दा माथि  अर्थ बोकेको थियो।

राहुलले सोचे—“युद्धले हाम्रो जीवनको मार्ग परिवर्तन गर्यो। हाम्रो प्रेम, हाम्रो साथीपन, सबैले इतिहासको पानामा आफ्नो छाप छोडेको छ।”

रातको अँध्यारोमा, बगरको हल्का आवाज, नदीको स्थिर बहाइ, र हिमाली हावाको मिश्रणले वातावरणलाई जीवित बनाइरहेको थियो। प्रकृति आफैंले युद्ध र प्रेमको कथा बुनिरहेको जस्तो देखिन्थ्यो।

रोहिनीले आफ्नो मनमा अर्को भावनालाई महसुस गरिन्—“यदि म जीवनमा फेरि कुनै क्षण फर्काउने अवसर पाउँथें भने पनि, मैले यही बाटो रोज्ने थिएँ। साहस, प्रेम, पीडा, र मातृत्व—सबै मेरो जीवनको हिस्सा हुन्।”

राहुलले रोहिनीको दृष्टिमा जीवनको सच्चाइ देखे। उनी सोच्दै थिए—“वास्तविकता कठोर छ, तर प्रेम र सम्मानले मानिसको हृदयलाई परिपक्व बनाउँछ।”

पोस्टको छेउमा बसेर, बगर र नदीको आवाजसँगै उनीहरूले मौनता बाँडे। समय रोकिएको जस्तो लाग्थ्यो। स्मृतिहरू र वर्तमानले उनीहरूलाई एकै ठाउँमा बाँधेको थियो।

राहुलको मनमा अर्को स्मृति बग्न थाल्यो—माओवादी युद्धको कठिन समय, साथीहरूको गुमाउने पीडा, र जंगलको डरावना रातहरू। तर आज, रोहिनीको उपस्थितिले उनलाई जीवनको आशा सम्झाइरहेको थियो।

रोहिनीले आफ्नो छोरा हेर्दै सोची—“यो संसार कठोर छ, तर म उनीसँगै छु। म उनको लागि बलियो हुनु पर्छ।” उनको आत्मामा मातृत्व र साहसको अद्भुत मिश्रण देखिन्थ्यो।

राहुलले मनमनै बुझे—“समयले हाम्रो बाटो फरक बनायो, तर हृदयमा साँचो प्रेम अझै जीवित छ। रोहिनीको संघर्ष र साहस मेरो लागि प्रेरणा हुन्।”

रातको अँध्यारोमा, बगर र नदीको आवाज, हिमाली हावाको झोक र पहाडको स्थिरता सबैले कथा बुनिरहेका थिए। प्रकृतिले उनीहरूको भावनालाई पूर्णता दिएको थियो।

अन्जना—रोहिनीको भूमिगत नाम—आज पनि आँखामा आकाशे बादल जस्तो डर र साहस बोकेर जंगलमा हिँड्दै थिइन्। रातको अँध्यारो, जँगलको चुप्पी र पातहरूले बनाएको हरियालीको आवरणले उनलाई सुरक्षित बनाएको जस्तो देखिन्थ्यो। तर, मनभित्र भय र पीडाको नदी अविराम बगिरहन्थ्यो।

तीन वर्षअघि, माओवादी युद्धको दिनहरू यस्तै भयावह थिए। गोलीको आवाजले हरेक पल कम्पायो र हर ठाउँमा मृत्युको भय फैलिएर थियो। रोहिनी, अन्जना, सानो पथमा हिँड्दा, छिप्ने ठाउँ खोज्थिन्, साथीहरूको शिथिल शरीर देख्थिन् र मनमनै सोच्थिन्—“यदि म आज बाँच्छु भने, भोलि कसरी जिउने?”

त्यो समय, जंगल जताततै ब्यानर र पोस्टरले भरिएको थिएन, तर प्रकृतिको आवाज र बादलको गर्जनले युद्धको संकेत दिइरहेको थियो। रातको अँध्यारोमा, बगरको हल्का आवाजले छायाँलाई अझ भयावह बनाउँथ्यो। रोहिनीको हातमा जंगली घाँसको ठुलो लहर, आँखामा डर र साहसको मिश्रण।

एक रात, उनीहरूलाई सरकारी सेना नजिकैको पोस्टमा पुग्ने खबर आयो। साथीहरूसँग मिलेर उनीहरूले योजना बनाए—जंगलको पातली बाटो प्रयोग गरेर छिप्नुपर्ने।

गोलीको आवाज रातको सन्नाटोलाई चिर्र्याइरहेको थियो। हावा, धुलो र वर्षातको बूँदले वातावरणलाई युद्धको रंग दिन्थ्यो। रोहिनीले आफ्ना साथीहरूलाई चुपचाप अघि बढ्न संकेत दिइन्। उनका हात कम्पिरहेका थिए, तर मनले दृढता बोकेको थियो।

उकालोमा, पहाडको हरियाली बीचमा उनीहरू घाँसमा छिप्दै, गोप्य मार्गमा हिँडे। अचानक, गोलीको सुइँले पात र काठका टुक्राहरू काटे। रोहिनीको हृदयले छिट्टै धड्कन बढायो। उनका मनमनै प्रश्नहरू—“यदि म आज मारिए भने, मेरो छोरा कसरी बाँच्ने?”

साथीहरू मध्ये एकले आह्वान गर्यो—“अन्जना! दायाँ! गोप्य पथ खुल्यो।” रोहिनीले आँखा झुकाइ,  सास लिए, र दायाँ पथमा छिपिन्। उनका भित्री विचारहरूले उनलाई अगाडि बढ्न साहस दिए।

जंगलमा हिँड्दै, प्रत्येक कदममा धुलो र पानीले पाँख्री झन् खतरा थप्दै थियो। उनले आफ्ना साथीहरूको अनुहार हेरिन्—साहस र डरको मिश्रण। कसैले  घाउ बोकेको, कसैले थकानको सिमाना पार गरेको। तर रोहिनीको दृष्टिमा आत्मविश्वास चम्किरहेको थियो।

एकाएक, ब्यानरमाथि गोलीको वर्षा सुरु भयो। साथीहरू डरले काँप्न थाले। रोहिनीले आफ्नो शरीर माथि झुकेर, गोलीको बाटोबाट बचाइन्। “जीवन र मृत्युको सीमा यति नजिक छ,” उनी मनमनै सोचिन्, “तर म जिउँछु, मेरो बच्चाको लागि।”

रातभरि, उनीहरू जंगलमा हिँड्दै, बगर र नदीको सानो आवाजसँगै छिपे। हरेक कदममा प्रकृतिले उनलाई सुरक्षा दिएको जस्तो महसुस भयो। पहाडको स्थिरता, नदीको बहाइ, र आकाशे बादलले उनीहरूको मार्गलाई ढाकेको थियो।

रोहिनीले मनमनै सम्झिन्—“युद्धले हामीलाई कठोर बनायो। तर मैले डरलाई छोड्न सकें। मैले आफ्नो बच्चाको भविष्य र साथीहरूको जीवन बचाउनुपर्छ।” उनका हृदयमा साहस, पीडा, र मातृत्वको अद्भुत मिश्रण थियो।

बिहानको पहिलो किरण आयो। ब्यारिकेड र गोलीको आवाज अब टाढा सुनिन्थ्यो। रोहिनी र उनका साथीहरूले जीवित रहँदै, सुरक्षित ठाउँमा पुगेर थकित अनुहार लिए। उनीहरूको शरीर थकित, तर आत्मा अझ दृढ थियो।

राहुलले उनीलाई आज देख्दा, त्यो साहस र दृढताको झलक पाएका थिए। रोहिनीको आँखा अझै ती रातको भय र साहसको मिश्रण बोकेको थियो। उनका हृदयमा युद्धको पीडा, जीवनको संघर्ष, र मातृत्वको जिम्मेवारी झल्किरहेको थियो।

प्रकृतिले उनीहरूको कथा बुनिरहेको थियो—बगर, नदी, पहाड, र आकाशे बादलले युद्धको पीडा र साहसको मिश्रण देखाइरहेको थियो। रोहिनीको भित्री संसार र बाहिरी संघर्ष दुवै प्रकृतिमा मिसिएका थिए।