कथाः बानेश्वरको धुँवामा

कथाः बानेश्वरको धुँवामा

तोमनाथ उप्रेती

बानेश्वरको बिहान अजीब शान्ति लिएर आएको थियो। सडकमा धुलोको हल्का परत, पुराना ढुङ्गा र फुटेका ट्राफिक संकेतहरूले वातावरणलाई  वीरान बनाएका थिए। सूर्यको पातलो रगत जस्तो प्रकाश पनि यस वीरान सडकलाई पूर्ण उज्यालो दिन सक्दैनथ्यो। तर त्यही शान्तिमा लुकेको थियो अनिश्चितता र असन्तोषको अँध्यारो।

संसद भवनको विशाल ढोका अगाडि युवा समूह—जेनजीका प्रतिनिधिहरू—शान्तिपूर्ण ढंगले आफ्ना मागहरू राख्दै आन्दोलनमा उत्रिएका थिए। उनीहरूको उद्देश्य स्पष्ट थियो: राजनीतिक सुधार, न्याय, युवा अधिकारको सुनिश्चितता। उनीहरूको अनुहारमा निडरता, आशा र संघर्षको मिश्रण थियो।

अर्जुन, आन्दोलनको अगुवा, आफ्नो साथी रोहन र अनितासँग अगाडि अघि हिंडिरहेको थियो। उनीहरूले नारा लगाउँथे—“हाम्रो अधिकार! हाम्रो आवाज!” तर सडकमा फैलिएको तनावले मौनतालाई अन्धकारसँग बदल्दै थियो।

सडकको अर्को छेउमा पुलिसको लाइन लामो थियो। हेलमेट, ढाल, र लाठीले सजिएका जवानहरूले चौकस निगरानी राखिरहेका थिए। तर उनीहरूको अनुहारमा व्यावसायिक कठोरतासँगै भय पनि स्पष्ट थियो। युद्धजस्तो परिस्थिति कोही अपेक्षा नगरी आएको थियो।

भीड बिस्तारै ठूलो हुँदै गयो। सडकका पसल बन्द भए। घरका ढोकाहरू बन्द। धुलो र हल्का धुवाँले गल्लीलाई डरावना बनाएको थियो। युवा, बूढा, र बालबालिका—सबै मिश्रित भिडमा थिए।

अचानक, एक तेस्रो पार्टीले हिंसात्मक गतिविधि सुरु गर्यो। बम फ्याँकियो। गोली चल्यो। बानेश्वरको सडक त्रासदीपूर्ण बन्यो। भीड भाग्न थाल्यो। धुलो र धमाका हावासँग फैलियो।

अर्जुन, रोहन र अनिता, साथीहरूसँग दौड्दै थिए। उनको हृदय डर, क्रोध र आशंकाले भरिएको थियो।

धेरै युवाहरू सडकमा लडे। प्रहरीले ग्यास क्यानेस्टर प्रहार गरे। भीड अझ उग्र भयो।

संसद भवनको ठुलो ढोका, जसले सुरक्षा दिन्छ, त्यहाँबाट पनि गोली गुन्जियो। सडक युद्धस्थल जस्तै भयावह देखिन थाल्यो।

अर्जुनले मनमनै सोच्यो, “हामी शान्तिपूर्ण आन्दोलनमा आएका थियौं। तर अब हिंसाले हाम्रो उद्देश्यलाई धक्का पुर्याइरहेको छ।”

अनिता, डर र साहस मिसिएको आँखाले, भनिन्, “हिंसा केवल भय र असहायता उत्पन्न गर्छ। तर हामीले सत्य, धैर्य र विवेक अपनाउनै पर्छ।”

भीड भाग्दै थियो। प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच भिडन्त निरन्तर बढ्दै गयो। सडक धुलो र ध्वंसित कंक्रीटले ढाकिएको थियो।

सडकका पसल र घरहरू बन्द थिए। भीड भाग्दा अरूलाई उकास्ने प्रयास भइरह्यो।

एक युवक, रोहन, लड्दै भुइँमा खसे। साथीहरूले उनलाई उठाए। धुलो र धमाका वातावरणलाई अन्धकारमा डुबाइरहेको थियो।

सडकको बीचमा गोलीको आवाज, धुलो, र आतंक—यी सबैले हरेक मुटु थामियो।

अर्जुनले सोध्यो, “कसरी शान्तिपूर्ण आन्दोलन हिंसामा परिणत हुन्छ? के हाम्रो उद्देश्य हराउने हो?”

भीड बिस्तारै फुट्दै गयो। प्रहरी र प्रदर्शनकारी दुवै थकित थिए। सडकमा शान्ति फर्किन थाल्यो।

अर्जुन, अनिता र रोहन गल्लीको छेउमा बसे। उनीहरूले महसुस गरे—शान्तिपूर्ण आन्दोलनको मूल्य केवल आवाजमा होइन। यसले मानव चेतना, करुणा, र विवेकलाई उजागर गर्छ।

संसद भवनको विशाल ढोका, धुलो र घाँसले ढाकिएको सडक, बानेश्वरको भीड—सबै दृश्य उनीहरूको आँखामा जीवित रह्यो। युद्ध र हिंसाको बीचमा पनि मानवता, करुणा र साहसको किरण चम्किन सक्छ।

भीड भगदड़मा परिणत भयो। बानेश्वरको सडकमा मानिसहरू उफ्रँदै, दौडँदै, र एकअर्कामा ठोक्किंदै थिए। गोलीको आवाज निरन्तर गुन्जिरहेको थियो। धुलो हावासँग मिलेर आँखामा पसेको थियो। रोहनले अनिताको हात मजबुत पकड्यो। अर्जुनले आफूभन्दा अगाडि दौड्दै साथीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न खोज्यो।

“धेरै डर लाग्यो,” अनिता चिच्याइन्। तर उनको स्वरमा डर मात्र थिएन। साहस र निर्णयको मिश्रण पनि स्पष्ट थियो। उनको हृदयले लगातार बताइरहेको थियो—“अब भाग्नु मात्र समाधान होइन, बुद्धि र धैर्य पनि आवश्यक छ।”

सडकका गल्लीहरू साँघुरा थिए। भीडका बीचमा गिरिरहेका मानिस, र ढोकाभित्र लुकेका नागरिकले दृश्यलाई भयावह बनाएका थिए। एउटा वृद्ध मान्छे, छातीमा काँध बोकेर, घाँसले ढाकिएको गल्लीबाट हिँड्दै थिए। गोलीको आवाज सुनेर उनी भुइँमा लडे। अर्जुन तुरुन्त दौडेर उनको छेउमा पुग्यो।

त्यही बीच, प्रहरी जवानले ग्यास क्यानेस्टर प्रहार गर्यो। भीडले अझ उग्र रुप लियो। एक भाग हिंसामा, अर्को भाग भगदड़मा। धुलो, गोली, र चीखपुकार—यी सबैले वातावरणलाई युद्धस्थल जस्तो बनाएका थिए।

अर्जुन मनमनै सोच्यो—“हामी न्याय र सुधारका लागि आएका थियौं। तर हिंसाले हाम्रो उद्देश्यलाई धक्का दिएको छ। के यसले हाम्रो आत्मालाई पनि अन्धकारमा लैजान्छ?”

अनिता, आँसु र धुलोले भरिएको आँखाले, भनिन्—“हामी भाग्यले मात्र बाँचेका छैनौं। हामीले मानवता र करुणाको मूल्य बुझ्यौं। हिंसा र त्रासदीले शरीरलाई मात्र चोट पुर्याउँछ, तर आत्मा अझ प्रष्ट बन्छ।”

भीड दौडिरहेको थियो। सडकका पसल र घरहरू बन्द थिए। धेरै युवा ठोक्किए। कतिपय लडेर उठ्न सकेनन्। रोहन, अर्जुन र अनिता गल्लीको छेउमा लुके। उनीहरूले आशा र डरको मिश्रित अनुभव गरे।

त्यसैबीच, एक अप्रत्याशित घटना भयो। गोलीको आवाजसँगै, एउटा बच्चा अचानक भीडभित्र देखा पर्यो। अनुहार रगतले भरिएको थियो। उसको आँखामा डर र आशंका मिसिएको थियो। अर्जुन तुरुन्त दौडेर बच्चालाई उठायो।

बच्चाले केही भन्न सकेन। तर उसकी आँखामा मानवता, साहस, र अस्तित्वको खोज झल्किन्थ्यो। रोहनले मनमनै सोच्यो—“हिंसाले मात्र पीडा दिन्छ। तर करुणा र साहसले मानव चेतनालाई उज्यालो बनाउँछ।”

सडकको बीचमा, गोली र धुलोको बीचमा, अर्जुनले आफ्नो साथीहरूलाई सम्हाले। अनिता, रोहन, र बच्चासँगै, गल्लीको पातलो उज्यालोमा उभिए। उनीहरूले महसुस गरे—युद्ध र हिंसाले शरीरलाई क्षति पुर्याउन सक्छ। तर सत्य, करुणा, र विवेकले मात्र चेतनालाई अटल राख्छ।

संसद भवनको विशाल ढोका, धुलो र घाँसले ढाकिएको सडक, भीडको भगदड़—सबैले उनीहरूको चेतनामा  छाप छोड्यो। युद्ध र हिंसाको बीचमा पनि मानवता, करुणा, र साहसको किरण चम्किन सक्छ।

अर्जुन मनमनै भन्यो—“हामी भाग्यले मात्र बाँचेका होइनौं। हामीले मानवता र सत्यको मूल्य बुझ्यौं। शान्तिपूर्ण आवाज कहिल्यै नबिर्सौं।”

अनिता मुस्कुराइन्। रोहनले बच्चालाई अँगाल्यो। धुलो, धमाका, र अन्धकार—सबैले उनीहरूलाई चेतनाको प्रकाश देखायो।

भीड बिस्तारै फुट्न थाल्यो। बानेश्वरको सडकमा धुलो र गोलीको निशान मात्रै बाँकी रह्यो। सूर्यको हल्का रगत जस्तो प्रकाशले धुलो र ध्वंसित सडकमा पातलो उज्यालो पार्दै थियो। शान्ति फर्किन थालेको थियो। तर त्यो शान्ति केवल बाहिरी थिएन। अर्जुन, अनिता र रोहनको मनभित्र पनि शान्ति र  चेतनाको अनुभव सुरु भएको थियो।

अर्जुन गल्लीको छेउमा बसेर सोच्यो—“हिंसा र त्रासदीले शरीरलाई चोट पुर्याउँछ। तर चेतनालाई अन्धकारमा सीमित गर्न सक्दैन। प्रत्येक गोली, प्रत्येक धमाका हाम्रो भित्री मनोबलको परीक्षा हो।”

अनिता बच्चासँग बसेर मुस्कुराइन्। उनका आँसु मात्र पीडाको थिएन। त्यो आँसु साहस र मानवताको संकेत थियो। उनले अर्जुनलाई भनिन्—“हामी भाग्यले मात्र बाँचेका होइनौं। हामीले मानवता, करुणा, र विवेकको मूल्य बुझ्यौं। युद्ध र हिंसाले शरीरलाई क्षति दिन सक्छ। तर आत्मालाई अझ प्रष्ट बनाउँछ।”

रोहन बच्चालाई अँगाल्दै सोच्यो—“शान्तिपूर्ण आन्दोलनको मूल्य केवल आवाजमा छैन। यसले मानव चेतना र आत्माको उज्यालोलाई उजागर गर्छ। हिंसा डर र पीडा मात्र ल्याउँछ। तर करुणा र धैर्यले मात्र वास्तविक परिवर्तन ल्याउँछ।”

संसद भवनको विशाल ढोकामाथि सूर्यको हल्का रङ झरिरहेको थियो। धुलो र धमाका बिर्सिएको सडकमा केवल शान्ति र करुणा देखिन्थ्यो। भीडले शान्तिपूर्ण मार्ग अपनाउन सकेको भए, यो उज्यालो अझ बलियो हुन्थ्यो।

अर्जुनले मनमनै भन्यो—“युद्ध केवल बाहिरी होइन। यो भित्री द्वन्द्वको प्रतिबिम्ब हो। जबसम्म हामी आत्मामा सत्य, करुणा, र विवेक खोज्दैनौं, बाहिरी हिंसा कहिल्यै समाप्त हुँदैन।”

अनिता थपिन्—“हामीले मात्र होइन, सम्पूर्ण समाजले यस अनुभवबाट सिक्नुपर्छ। युद्ध र हिंसाले शरीरलाई मात्र पीडा दिन्छ। चेतनालाई उज्यालो बनाउने क्षमता हामी सबैको भित्र छ।”

भीड बिस्तारै सडकबाट हट्न थाल्यो। प्रहरी जवानहरू पनि थकित र शांत देखिन थाले। गल्ली र सडकमा केवल धुलो, भत्किएका संकेत, र स्थायी भयको निशान मात्र बाँकी रह्यो। तर त्यो भयले मानिसको चेतना र आत्मालाई अझ बलियो बनायो।

अर्जुन, अनिता, र रोहन गल्लीको किनारमा उभिए। उनीहरूले महसुस गरे—सत्य, करुणा, र विवेकको प्रकाशले मात्र अन्धकार पार गर्न सक्छ। युद्धको त्रासदीले शरीर र मनलाई थकित बनाउँछ। तर चेतनाको उज्यालोले आत्मालाई अटल राख्छ।

अर्जुनले मनमनै भन्यो—“हामी भाग्यले बाँचेका होइनौं। हामीले मानवता र सत्यको मूल्य बुझ्यौं। शान्तिपूर्ण आवाज कहिल्यै नबिर्सौं। यो केवल आन्दोलन होइन। यो चेतना, धैर्य, र विवेकको पुनर्जन्म हो।”

अनिता मुस्कुराइन्। रोहनले बच्चालाई अँगाल्यो। उनीहरू हरेक घटनालाई सम्झँदै, भित्री शान्ति र विवेकको अनुभूति गरिरहेका थिए। धुलो, धमाका, डर, र भगदड़—यी सबैले चेतनाको प्रकाश देखाउन सहयोग गरे।

संसद भवन, बानेश्वरको सडक, भीडको भगदड़—सबैले स्पष्ट पार्यो—युद्ध र हिंसाको बीचमा पनि मानवता, करुणा, र साहसको किरण चम्किन सक्छ। प्रकाश, अनिता, र रोहनले बुझे—जीवन र मृत्युको द्वन्द्वमा, सत्य, करुणा, र विवेकले मात्र वास्तविक उद्धार दिन सक्छ।

बानेश्वरको धुलो र ध्वंसित सडकले मात्र होइन। मानव चेतना, साहस, र करुणाले वास्तविक प्रकाश फैलाउँछ। हिंसा र युद्धले केवल पीडा ल्याउँछ। तर धैर्य, विवेक र मानवताको उज्यालोले मात्र आत्मालाई अटल बनाउँछ।

यही प्रकाशले मात्र भविष्यमा शान्तिपूर्ण आन्दोलनको मूल्य, मानवता र करुणाको  अर्थ हामी सबैलाई सम्झाइरहन्छ।