सपनाका शरणार्थीहरू (युद्ध कविता)  

 सपनाका शरणार्थीहरू (युद्ध कविता)

तोमनाथ उप्रेती,

उपसचिव, नेपाल सरकार

रेगिस्तानको रेतमाथि नाङ्गो खुट्टाले हिंड्दछन् शरणार्थीहरू,
धूलोको अध्यायमा रक्तले लेखिएका अनुच्छेदहरू बग्दछन्,
तिनीहरूको नाम हराएको छ, पहिचान हराएको छ,
पटक–पटक खोसिएको छ, बाँच्ने अधिकार।

रुपकहरू उठ्छन्:
शिशुको हाँसो विस्फोटको आवाजले कुटिन्छ,
मातृभाषा अब विस्थापित भाषामा विलीन हुन्छ,
जुन दिन आकाशमा बमका कालो गिद्धहरू घुम्छन्,
त्यो दिन बादलहरू पनि मृत्युको गन्ध बोकेर बर्सिन्छन्।

विडम्बना कराउँछ:
“शान्ति स्थापनाका लागि युद्ध”, भन्छ सेनाको माइक,
तर बालकका आँखामा गोलीको परछाई नाच्दछ,
मस्जिदका मीनारहरू छियाछिया हुँदा,
एउटा कागजको शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर हुन्छ।

ध्वन्यात्मकता बग्छ:
शरण, शोक, शून्यता,
सडकमा साइरन, सिमानामा सन्नाटा,
सपना सस्तो, सास सकसमा।

बिम्बहरू बल्छन्:
टुटेका झोला, प्वाल परेको टेन्ट,
ग्यासको खाली सिलिन्डरझैं मुटु,
आँसु नखस्किने आँखा, रुखो ओठमा चर्किएको प्रार्थना।

मानवीकरण गरिएको युद्ध फुसफुसाउँछ:
“म तिमीलाई स्वतन्त्रता दिनेछु”,
तर स्वर्णिम भविष्यलाई खरानीमा बदल्दछ,
रातको कापीमा लेखिएको अक्षरजस्तै हराउँछ अस्तित्व।

विरोधाभास सृजिन्छ:
शान्तिका लागि युद्ध, बाँच्नका लागि पलायन,
जहाँ सपनाहरूको मुल्य बारुदले तिरिन्छ,
जुन दिन स्वतन्त्रताको नाममा घर छोडिन्छ,
त्यही दिन मुक्ति मृत्युसँग साटिन्छ।

आध्यात्मिक–दर्शनात्मक ध्वनि गुञ्जन्छ:
ओ महान अस्तित्व!
के यो मानवताकै विडम्बना होइन?
जहाँ युद्धका तारा कुद्छन्, त्यहाँ
शान्तिको छाँया लुक्दछ।

शरणार्थीको आँखाबाट युद्धको कथा:
रातमा सितारा हेर्नुका सट्टा,
ड्रोनका रातो बत्ती गन्न सिकेँ मैले,
पानीका घैला बोक्न सिकेँ,
तर बोक्न नसक्ने दुख, बोकिरहेँ।

फरार पहिचानहरूको मेला लाग्छ क्याम्पमा,
जहाँ भातको पातलो पिठोमा पनि स्वर्ग देखिन्छ,
तर रोटीको टुक्रा पाउँदा पनि,
त्यसमा बाबाको हातको गन्ध खोजिन्छ।

प्रविधिका तारहरू तानिन्छन्,
हामीलाई सहायता पुर्याउने नाममा,
तर हाम्रा गाउँहरूमा इन्टरनेट आउँदैन,
सिर्फ विस्फोटका भिडियोहरू विश्वभर फैलिन्छन्।

शिक्षाप्रद स्वरहरू गुञ्जिन्छन्:
के युद्ध नै मुक्ति हो? के बारुद नै स्वाधीनता हो?
मानवता, करुणा, सहिष्णुता नै सत्य हुन्,
बोलिका भाषणले होइन, बासर बाँच्ने आमाहरूको करुणाले।

आफ्नो देश आफ्नै मुटुको धड्कन हो,
तर जब मुटु फुट्छ, देश राखमा बदलिन्छ,
राखबाट फुल्ने फुलहरूको बिउ,
आँसुका थोपा हुन्।

युद्धले काँचो आँसुको व्यापार गर्छ,
तर प्रेमको भाषा कहिल्यै बिर्सिँदैन,
जुन देश, भाषा, संस्कृति भए पनि,
माताको प्रार्थना सधैं एउटै हुन्छ—
“हे ईश्वर, मेरो सन्तान बचाउ।”

हे संसारका नायकहरू!
बारुद होइन, किताब छरिदेउ,
गोली होइन, गीता र कुरानका अक्षरहरू छरिदेउ,
सीमा होइन, सपनाहरू बाँड।

किनकि,
जब युद्धको राग मौन हुन्छ,
राखको तुसारो झर्छ शरणार्थी क्याम्पमा,
त्यहाँ एक सानो हात ठडिन्छ,
र राखबाट सानो फुल पलाउँछ,
यही फुल नै शान्तिको पहिलो अक्षर हो।