तोमनाथ उप्रेती,
माटोमुनि लुकेको थियो,
कन्दमूलजस्तै नमीठो, तिखो तर सत्य,
जुन पलाउँथ्यो आँधीको गर्जनमा,
र आँसुजस्तो चुपचाप हुर्कन्थ्यो।
क्रान्ति कुनै नारा होइन,
यो त भूमिमा भिजेको पसिनाको गन्ध हो,
कङ्क्रिटका पर्खाल चिरेर निस्केको
अंकुर, जसले सूर्यलाई सम्झन्छ।
कसैले भन्थे क्रान्ति बन्दुकको ध्वनि हो,
तर बन्दुकले त उमार्दैन स्वाभिमानका बिरुवा,
यो त किसानको हातमा फाटेको चप्पल हो,
र मजदुरको निलो घाउ, जसले पनि आँधी बोलाउँछ।
आगो नै क्रान्ति होइन,
यो त आगोको भष्मबाट उम्रिएको हरियो टुसा हो,
जहाँ शोषितका सपनाहरू झुल्किन्छन्,
र रातभर दीप बनेर बलेका हुन्छन्।
क्रान्ति गीत होइन,
यो त गीत गाउने काँपेको स्वर हो,
जसको भोकले बल्झेको पेटमा
इच्छाका बिजहरू टाँसिएका हुन्छन्।
क्रान्ति कुनै दिवसको उत्सव होइन,
यो त प्रत्येक बिहान, प्रत्येक दुखाइमा
बढ्ने कन्दमूलजस्तै हो,
जसलाई माटो माटोमा लुकाएर राखिन्छ,
तर जब समय आउँछ—
त्यसले पृथ्वी नै चिरिदिन्छ आफ्नो हुर्काइमा।
त्यसैले,
क्रान्ति खोज्छौ भने,
कविताका पानाहरूमा होइन,
कृषकका चर्किएका हातहरूमा खोज,
कुल्लीका नील डाँडामा खोज,
आमाको पिंडुलामा बसी रोइरहेको शिशुका आँसुमा खोज।
त्यहाँ,
त्यहीँ छ क्रान्तिको कन्दमूल—
उम्रिन तयार, चुँडिन तयार,
र फेरि माटोमा फर्केर पनि,
समय पर्खिरहेको।
प्रतिक्रिया