मोरङको आत्मगीत (कविता)

मोरङको आत्मगीत (कविता)

तोमनाथ उप्रेती

        उपसचिव, नेपाल सरकार

मोरङको माटो,
गंगा किनारको पुरातन मंत्रजस्तो गूढ छ,
जहाँ हरेक पसिनाको थोपा
ऋषिमुनिको ध्यानजस्तै मौन भएर बसेको छ,
र हरेक बीउ
शून्यको अन्तरालबाट जन्मिएको ब्रह्माण्ड हो।

मोरङको हावामा किरातका हाङहरूको हाँसोले
अझै सिँगारिरहेको छ आकाशका चुलीहरू,
र विराट राजाको स्वास
आज पनि हिलो र पसिनामा परिणत भएर
धर्तीको धड्कनमा मिसिएको छ।

यी आलीहरू कुनै खेतका सीमाहरू मात्र होइनन्,
यी त कर्मका शिखर हुन्,
जहाँ हरेक पाइला एक मन्त्र जस्तो उच्चारित हुन्छ—
“माटो नै अस्तित्व हो।”

हे मोरङ!
तिमी भनेको उर्लिएको कोशीजस्तो अडिग,
तर बगरमा पलाएको दूबोजस्तो नम्र।
तिम्रा खेतहरू ध्यानमग्न साधकजस्ता,
जहाँ हलको गहिराइमा
आत्माको सुगन्ध मिसिन्छ,
र हरेक बीउ रोप्दा,
जसरी सास छोडिन्छ,
त्यसरी आशाको गान गाइन्छ।

तिमी भनेको पसिनाबाट उभिएको कविता हौ,
जहाँ श्रम शब्द होइन,
ध्यान हो।
तिमी भनेको नदी र माटोको संवाद हौ,
जहाँ आँसु र सपनाले बाढी र हरियालीको अर्थ बोक्छ।

जब कोशी गर्जिन्छ,
त्यस गर्जनमा मोरङका किसानहरूको हाँसो मिसिन्छ,
किनकि तिमीहरूको आत्मा जल भन्दा गहिरो,
आकाश भन्दा विशाल छ।

मोरङको गोधूलि भनेको
ईश्वरको श्वासले बनाएको सन्ध्या आरती हो,
जहाँ चराहरूको फर्किने आवाजमा
श्रमको मन्त्र जपिन्छ,
र हावाले फुक्ने साँझ
धूलोमा भविष्यका सपना छरिन्छन्।

विराटनगरको सडकहरू,
मात्र यात्राका बाटाहरू होइनन्,
यी त आत्मसाक्षात्कारका तपोभूमि हुन्,
जहाँ हरेक पाइला,
एक गीता, एक उपनिषद्, एक जीवनसूत्र हुन्छ।

मोरङका बालबालिकाहरू,
जब बगरमा दौडिन्छन्,
पूर्वजहरूको आशीष तिनका पाइलाहरूमा फुल्छ,
र तिनीहरूको हाँसो
माटोमा रगत र पसिनाबाट पलाएको
फूल जस्तै फक्रिन्छ।

बुढिगंगा, सुनबरषी, केरावारीका खोलाहरू,
यी कुनै पानीका धारा मात्र होइनन्,
यी जीवनका प्रपात हुन्,
जुन शुद्धता र निरन्तरताको सन्देश दिन्छन्।

सुन्दरहरैँचाको हावामा
प्रेम र परिश्रमको सुवास बस्छ,
र केराबारीका जंगलहरू,
मौन रहस्यजस्तै जीवनको गहिराई सिकाउँछन्।

हे मोरङ!
तिमी भनेको विस्तारको मन्त्र हौ,
जहाँ आकाशको नीलिमा,
माटोको सुगन्ध,
र आत्माको मौनता एकसाथ गुञ्जिन्छन्।

जीवनको सत्य भनेको स्थिरतामा होइन,
विस्तारमा छ—
विस्तार प्रेमको, ज्ञानको, कर्तव्यको, आत्माको।

मोरङको आकाश हेर्दा थाहा हुन्छ—
हामी अनन्तका सन्तान हौं।
माटो छोएर थाहा हुन्छ—
हामी कर्मका साधक हौं।
पानी पिउँदा थाहा हुन्छ—
हामी शुद्धताको वंशज हौं।

यसैले, मोरङको आकाश, माटो र पानीसँग
जसले संवाद गर्न जान्यो,
उसले जीवनको अर्थ भेट्टाउँछ।

हे मोरङ!
तिम्रा पसिना, आँसु, हाँसो र संघर्षका कणहरूमा
जसले कान राखेर सुन्छ,
त्यसले सुन्छ—
ईश्वरको मौन आवाज।
त्यो आवाज भन्छ—

“संसारको सम्पूर्ण साधना यही हो—
प्रेम, परिश्रम, र विस्तार।”