प्रकृतिको पाठशालामा आत्मबोधको एक दिन(नियात्रा)

प्रकृतिको पाठशालामा आत्मबोधको एक दिन(नियात्रा)

तोमनाथ उप्रेती

सूर्योदयको पहिलो किरणले पूर्व क्षितिजलाई स्पर्श गर्दा लाग्यो, आजको दिन सामान्य रहने छैन। आकाशले नीलो वस्त्र ओढेको थियो। शीतका थोपाहरू घाँसका टुप्पामा मोतीझैँ टल्किरहेका थिए। हावाले वनका पातहरूलाई बिस्तारै हल्लाइरहेको थियो। चराहरूले आफ्ना मधुर स्वरमा नयाँ दिनको स्तुति गाइरहेका थिए। प्रकृतिको प्रत्येक कणमा एउटा अदृश्य उत्सव चलिरहेको थियो। हामी तनहुँको यात्रामा निस्कियौँ। गन्तव्य धेरै थिए। तर खोज एउटा मात्र थियो। आफूलाई भेट्ने खोज। यात्रा कहिल्यै सडकको मात्र हुँदैन। यात्रा चेतनाको पनि हुन्छ। शरीर बाहिर हिँड्छ। आत्मा भित्र यात्रा गर्छ। यही अनुभूतिले मेरो मनलाई मौन बनाइरहेको थियो।

सडक घुम्तीमाथि घुम्ती फेरिरह्यो। तल नदीले आफ्नै लयमा गीत गाउँदै बगिरही। माथि पहाडहरू समयका मौन साक्षीजस्तै उभिएका थिए। बादलहरू कहिले हिमालका काँधमा अडिन्थे। कहिले आकाशभरि स्वतन्त्र चरा बनेर उड्थे। प्रकृतिले कतै हतार गरेकी थिइन। सबै कुरा आफ्नै लयमा चलिरहेका थिए। मानिस मात्र समयसँग दौडिरहेको थियो। त्यही दौडले उसलाई आफैँबाट टाढा बनाइरहेको थियो। मैले नदीलाई हेरेँ। उसले मलाई केही भनेन। तर उसको निरन्तर प्रवाहले एउटा अमूल्य पाठ पढायो—जीवनको सौन्दर्य गन्तव्यमा होइन, निरन्तर यात्रामा हुन्छ।

केही समयपछि हामी सिद्ध गुफाको प्रवेशद्वारमा पुग्यौँ। अग्ला रुखहरूले त्यस स्थानलाई हरियो मन्दिर बनाएका थिए। चट्टानको विशाल मुखभित्र अन्धकार मौन ध्यानमा बसेको थियो। गुफाभित्र पाइला राख्नेबित्तिकै बाहिरी संसारको आवाज हरायो। चिसो हावाले आत्मासम्म छोयो। त्यहाँ भय थिएन। केवल गहिरो शान्ति थियो। पृथ्वीको गर्भमा बसेर मैले पहिलोपटक महसुस गरेँ—मौनताले पनि बोल्दोरहेछ। शब्दहरू समाप्त हुने ठाउँबाट अनुभूतिको भाषा सुरु हुँदोरहेछ। गुफाका विशाल चट्टानहरू हजारौँ वर्षदेखि कुनै ऋषिको समाधिजस्तै स्थिर थिए। उनीहरू समयका सबै परिवर्तनका साक्षी थिए। तर उनीहरूमा न गर्व थियो। न गुनासो। केवल मौनता थियो। त्यही मौनताले ज्ञानको सबैभन्दा ठूलो व्याख्या गरिरहेको थियो।

चुनढुङ्गाबाट बनेका अनगिन्ती आकृतिहरूलाई हेर्दै म विस्मित भएँ। कतै शिवको झल्को थियो। कतै शेषनागको आकार। कतै श्रीपेच। कतै चराचुरुङ्गी। कतै विशाल जनावर। पानीको थोपा, समयको धैर्य र प्रकृतिको अनन्त सिर्जनशीलताले यस्ता अद्भुत आकृतिहरू बनाएका थिए। कुनै कलाकारले छैनी चलाएको थिएन। कुनै मूर्तिकारले कल्पना कोरेको थिएन। प्रकृतिले आफैँ आफ्नो कला सिर्जना गरेकी थिई। तब मैले बुझेँ—सृष्टिको सबैभन्दा महान् कलाकार प्रकृति नै रहिछिन्। मानिसले बनाएको कला समयसँग पुरानो हुन्छ। प्रकृतिले बनाएको कला समयसँग झन् दिव्य बन्दै जान्छ।

गुफाभित्रको विशाल कक्षमा पुग्दा लाग्यो, पृथ्वीको हृदय यतै कतै धड्किरहेको छ। यहीँ बैठक बस्ने रहेछ। यहीँ साहित्यिक कार्यक्रम हुने रहेछ। वर्षामा यहीँ पानी भरिएर पौडी खेल्न सकिने रहेछ। एउटै स्थानमा ज्ञान, मनोरञ्जन, अध्यात्म र प्रकृति एकाकार भएका थिए। चमेराहरू निस्सङ्कोच उडिरहेका थिए। उनीहरूको संसार अन्धकार थियो। मानिस उज्यालो खोज्छ। उनीहरू अन्धकारमै आनन्दित थिए। तब लाग्यो—सत्य सधैँ एउटै हुँदैन। दृष्टिकोण बदलिँदा संसार पनि बदलिन्छ। जसलाई हामी डर भन्छौँ, कसैका लागि त्यही घर हुन्छ।

त्रिशूल अगाडि पुग्दा वातावरण अझ पवित्र बन्यो। धूपको हल्का सुगन्ध फैलिएको थियो। साधकहरूको तपस्याले भरिएको त्यो स्थानमा उभिँदा मन स्वतः नतमस्तक भयो। स्थानीय जनविश्वासले भन्थ्यो—यहीँ सिद्ध पुरुषहरूले तपस्या गरेर आत्मबोध प्राप्त गरेका थिए। मैले आँखा बन्द गरेँ। बाहिर गुफा थियो। भित्र अर्को गुफा खुल्दै गइरहेको थियो। मानिस जीवनभर संसार चहार्छ। खोज आफूभित्रकै उज्यालोको हुन्छ। यही सत्यलाई ऋषिहरूले ध्यान भने। उपनिषद्हरूले आत्मविद्या भने। प्रकृतिले भने मौनतामा सिकाइरही।

गुफाबाट बाहिर निस्कँदा सूर्य झन् उज्यालो लाग्यो। परिवर्तन सूर्यमा आएको थिएन। परिवर्तन मेरो दृष्टिमा आएको थियो। केहीबेरपछि हामी थानीमाईतर्फ उकालो लाग्यौँ। ठाडा सिँढीहरू शरीरका लागि कठिन थिए। तर आत्माका लागि सरल। प्रत्येक पाइला एउटा प्रार्थना बनिरहेको थियो। प्रत्येक सास एउटा मन्त्रजस्तै लागिरहेको थियो। माथि पुग्दा मन्दिर बन्द थियो। तर मन खुला थियो। त्यस दिन मैले एउटा सत्य भेटेँ।ईश्वर ढोकाभित्र सीमित हुँदैनन्। उनी त खुला आकाशमा, हरिया वनमा, हिमालको मौनतामा र निर्मल हृदयमा बस्छन्।

थानीमाईको डाँडाबाट देखिएका धौलागिरि, अन्नपूर्ण, माछापुच्छ्रे, मनास्लु, गणेश र लाङटाङ हिमालहरू श्वेत ध्यानमा लीन महायोगीजस्ता देखिन्थे। उनीहरूले हजारौँ वर्षदेखि आँधी सहेका छन्। वर्षा सहेका छन्। हिउँ सहेका छन्। तर आफ्नो उचाइ गुमाएका छैनन्। हिमालले सिकाएको पाठ स्पष्ट थियो।चरित्र भनेको परिस्थिति बदलिँदा पनि मूल्य नबदलिनु हो। जीवनमा उचाइ प्राप्त गर्नु ठूलो कुरा होइन। उचाइमा पुगेर पनि विनम्र रहनु ठूलो कुरा हो। हिमाल त्यसैका जीवित उदाहरण हुन्।

त्यहाँबाट मिनी ग्रेटवाल हुँदै हिँड्दा इतिहासका पदचाप सुनिएजस्ता लागे। राजा मणिमुकुन्द सेनको स्मृतिले त्यो डाँडालाई अझ अर्थपूर्ण बनाएको थियो। ढुङ्गाले बनेको त्यो मार्गले मलाई अर्को पाठ पढायो। मानिसले पर्खाल बनाउँछ। प्रकृतिले क्षितिज बनाउँछ। पर्खालले छुट्याउँछ। क्षितिजले जोड्छ। सभ्यताको भविष्य पर्खालमा होइन, पुलमा सुरक्षित हुन्छ।

त्यसपछि हामी टुँडिखेल पुग्यौँ। फराकिलो मैदान। खुला आकाश। शीतल हावा। केही पर्यटक घोडचढीमा रमाइरहेका थिए। केही तस्बिर खिच्दै थिए। म भने मौन भएर क्षितिज हेर्दै बसेँ। त्यस विशाल मैदानले मनभित्रको साँघुरोपन तोडिदियो। प्रकृतिसँग तुलना गर्दा मानिसका सबै अभिमान कति साना रहेछन् भन्ने अनुभूति भयो। सम्पत्ति, पद, शक्ति र प्रसिद्धि सबै क्षणिक रहेछन्। बाँकी रहने कुरा केवल कर्म र स्मृति मात्र हुन्।

साँझतिर हामी आँबुखैरेनीको ऐना पहरा पुग्यौँ। चट्टानमा कुँदिएका प्राकृतिक आकृतिहरू हेर्दा लाग्थ्यो, समय आफैँ मूर्तिकार बनेर बसेको छ। झरनाको पानी ऐनाजस्तै चम्किरहेको थियो। जनश्रुतिले देवीहरू यहाँ स्नान गर्थे भन्थ्यो। मैले पानीलाई छुएँ। त्यो केवल शीतल थिएन। त्यो निर्मल थियो। त्यस क्षण मनमा एउटा वाक्य उदायो।आत्मा पनि यस्तै हुनुपर्छ। स्वच्छ। पारदर्शी। निष्कलुष। जब मन ऐनाजस्तै निर्मल हुन्छ, संसार पनि सुन्दर देखिन थाल्छ।

घर फर्कने बेला साँझले पहाडहरूलाई रातो आभाले ढाकिसकेको थियो। सूर्य अस्ताएको थियो। तर मनभित्र नयाँ प्रकाश उदाइसकेको थियो। त्यो एकदिने भ्रमणले मलाई भूगोलभन्दा बढी जीवन पढायो। इतिहासभन्दा बढी समय बुझायो। धर्मभन्दा बढी अध्यात्म सिकायो। मैले त्यस दिन बुझें—प्रकृति संसारकै महान् विश्वविद्यालय रहिछिन्। पहाड गुरु हुन्। नदी दार्शनिक हुन्। गुफा ध्यानकक्ष हो। झरना शुद्धताको मन्त्र हो। हिमाल चरित्रका जीवित प्रतिमा हुन्। विद्यार्थीले पुस्तकका पाना बिर्सन सक्छ। तर प्रकृतिको काखमा प्राप्त अनुभूति कहिल्यै बिर्सँदैन।

आज पनि जब ती दृश्यहरू सम्झन्छु, मन फेरि त्यही यात्रामा पुग्छ। सिद्ध गुफाको मौनता, थानीमाईको शान्ति, हिमालको गौरव, टुँडिखेलको विशालता र ऐना पहराको निर्मलता मेरा स्मृतिमा अझै उज्यालो भएर बाँचिरहेका छन्। त्यस यात्राले मलाई एउटा अमर सत्य उपहार दियो—प्रकृतिको पाठशालामा पढिएको पाठको परीक्षा कक्षामा हुँदैन। त्यो जीवनमा हुन्छ। र जसले प्रकृतिलाई गुरु मान्न सिक्छ, उसले अन्ततः आफ्नै आत्मालाई चिन्न पनि सिक्छ।

थानीमाईको उकालो चढ्दै जाँदा शरीर थाक्दै थियो। तर मन हलुङ्गो बन्दै थियो। प्रत्येक सिँढी कुनै अदृश्य साधनाको सोपानजस्तो लाग्थ्यो। तलको संसार विस्तारै सानो हुँदै गयो। माथिको आकाश अझ नजिकिँदै गयो। जीवन पनि यस्तै रहेछ। जति उकालो चढिन्छ, त्यति दृष्टि फराकिलो बन्छ। कठिनाइले शरीरलाई पसिना दिन्छ। तर धैर्यले आत्मालाई उज्यालो दिन्छ। अन्ततः हामी थानीमाई पुग्यौँ। मन्दिर बन्द थियो। तर आस्था खुला थियो। त्यहाँ कुनै घण्टी बजिरहेको थिएन। तर सल्लाका अग्ला रुखहरूबाट बहने हावाले अदृश्य आरती गाइरहेको थियो। त्यस क्षण मैले महसुस गरेँ—ईश्वर मूर्तिमा सीमित हुनुहुन्न। उहाँ त प्रकृतिको प्रत्येक श्वासमा जीवित हुनुहुन्छ। शान्त आकाशमा हुनुहुन्छ। चराको गीतमा हुनुहुन्छ। निर्मल हृदयमा हुनुहुन्छ।

थानीमाईको थुम्कोबाट चारैतिर दृष्टि फैलाउँदा पृथ्वीले आफ्ना अनुपम रूपहरू एकैपटक देखाइदिई। उत्तरतर्फ धौलागिरि, अन्नपूर्ण, माछापुच्छ्रे, मनास्लु, गणेश र लाङटाङ हिमालहरू श्वेत मौनतामा समाधिस्थ ऋषिजस्ता उभिएका थिए। उनीहरूको उचाइ केवल भूगोलको मापन थिएन। त्यो धैर्यको परिभाषा थियो। हजारौँ वर्षदेखि आँधी, वर्षा, हिमपात र समयको प्रहार सहेर पनि उनीहरूले आफ्नो स्वाभिमान गुमाएका थिएनन्। हिमालले मलाई एउटा सत्य सिकायो महान् बन्नु कठिन होइन। महान् भएर पनि विनम्र रहनु कठिन हो। हिमालहरू त्यसैको जीवित उदाहरण थिए। उनीहरू आकाश छोइरहेका थिए। तर पृथ्वीलाई कहिल्यै बिर्सिएका थिएनन्।

थानीमाईबाट सुरु भएर मुकुन्देश्वरी डाँडासम्म फैलिएको चार किलोमिटर लामो ‘मिनी ग्रेटवाल’ हुँदै हामी अघि बढ्यौँ। ढुङ्गाले बनेको त्यो पदमार्ग इतिहासको मौन गलैँचाजस्तो लाग्थ्यो। राजा मणिमुकुन्द सेनको शासनकालका स्मृतिहरूले त्यो भूमि अझ अर्थपूर्ण बनेको थियो। प्रत्येक पाइला विगतसँग संवाद गरिरहेको जस्तो अनुभव हुन्थ्यो। मानिसले समयलाई रोक्न सक्दैन। तर स्मृतिलाई संरक्षण गर्न सक्छ। यही संरक्षण सभ्यताको पहिचान हो। यदि इतिहास बिर्सियो भने वर्तमान दिशाहीन हुन्छ। यदि संस्कृति हरायो भने भविष्य निर्जीव बन्छ। त्यसैले पुराना ढुङ्गाहरू पनि कहिलेकाहीँ पुस्तकभन्दा गहिरा शिक्षक बन्छन्।

डाँडाको किनारमा उभिएर मैले क्षितिजलाई धेरैबेर हेरिरहेँ। त्यहाँ कुनै सीमा थिएन। कुनै पर्खाल थिएन। केवल विस्तार थियो। मानिसले आफ्नो स्वार्थका लागि देश छुट्यायो। जात छुट्यायो। भाषा छुट्यायो। धर्म छुट्यायो। तर प्रकृतिले कहिल्यै विभाजन गरेकी छैन। नदी सबैका लागि बग्छ। सूर्य सबैका लागि उदाउँछ। हावा सबैलाई छोइरहन्छ। पृथ्वी सबैलाई धानिरहेकी छे। प्रकृतिले समताको पाठ सिकाउँछ। मानिसले विभाजनको अभ्यास गर्छ। सायद त्यसैले प्रकृतिको पाठशाला मानव सभ्यताको सबैभन्दा महान् विश्वविद्यालय हो।

केहीबेरपछि हामी बन्दीपुर–२ पुरानकोटस्थित विशाल टुँडिखेल पुग्यौँ। खुला मैदानले आकाशलाई अँगालिरहेको थियो। हरियो घाँसले पृथ्वीलाई मखमली वस्त्र ओढाएको थियो। वरिपरि पर्वतशृङ्खलाहरू प्रहरीझैँ उभिएका थिए। केही पर्यटक घोडचढीमा रमाइरहेका थिए। केही हाँस्दै तस्बिर खिचिरहेका थिए। बालबालिकाहरू स्वतन्त्र चराझैँ दौडिरहेका थिए। त्यो दृश्य हेर्दा लाग्यो आनन्द कुनै वस्तुमा लुकेको हुँदैन। आनन्द स्वतन्त्रतामा लुकेको हुन्छ। मानिस जति प्रकृतिनजिक हुन्छ, त्यति नै आफ्नै वास्तविक स्वरूपसँग नजिक पुग्छ। कृत्रिम जीवनले थाकेको मनलाई प्रकृतिले मात्र पुनः जीवन दिन सक्छ।

खाजा खाइसकेपछि हाम्रो यात्रा आँबुखैरेनीतर्फ मोडियो। घुमाउरा सडकहरू पहाडको काख चिरेर अगाडि बढिरहेका थिए। तल नदीले चट्टानसँग ठोक्किँदै संगीत सिर्जना गरिरहेकी थिई। कतै झरनाले रजत धागोजस्तै झरिरहेको थियो। कतै वनहरूले हरियो समुन्द्रको रूप लिएका थिए। सूर्य विस्तारै पश्चिमतिर झुक्दै थियो। सुनौलो किरणले पहाडका काँधलाई आशीर्वाद दिइरहेको जस्तो लाग्थ्यो। प्रकृतिले साँझलाई पनि कति कलात्मक बनाउँदी रहिछिन्। प्रत्येक साँझले एउटा विदाइ दिन्छ। प्रत्येक बिहानले नयाँ आशा जन्माउँछ। यही चक्र नै जीवनको अनन्त लय हो।

केही समयपछि हामी ऐना पहरा पुग्यौँ। पहिलो दृष्टिमै त्यो स्थानले मनलाई बाँध्यो। विशाल चट्टानहरूमा कुँदिएका प्राकृतिक आकृतिहरू अद्भुत थिए। कतै आमा–छोराको ममता। कतै जलपरीको कल्पना। कतै हात्तीको विराटता। कतै रहस्यमय रेखाहरू। ती सबैलाई हेर्दा लाग्थ्यो—समय आफैँ मूर्तिकार बनेको छ। वर्षौँको वर्षा। शताब्दीयौँको हावा। सहस्राब्दीको धैर्य। यिनै तीन कलाकारले प्रकृतिको यो अनुपम प्रदर्शनी तयार गरेका रहेछन्। मानिसले बनाएको कलालाई सङ्ग्रहालय चाहिन्छ। प्रकृतिले बनाएको कलालाई केवल खुला आकाश चाहिन्छ।

ऐना पहराबाट झर्ने झरनाको पानी साँच्चिकै ऐनाजस्तै स्वच्छ थियो। त्यसमा आकाश पनि मुस्कुराइरहेको थियो। सूर्य पनि नुहाइरहेको थियो। स्थानीय जनविश्वासले सात दिदीबहिनी देवीहरू यहीँ स्नान गर्न आउने कथा सुनाउँथ्यो। बुढीदेवी, छिम्केश्वरी, मनकामना, गोरखा कालिका, इच्छाकामना, अकला देवी र अन्नपूर्णका किंवदन्तीहरूले त्यो जललाई अझ पवित्र बनाएका थिए। मैले हातभरि पानी उठाएँ। त्यो केवल पानी थिएन। त्यो निर्मलताको प्रतीक थियो। आत्मा पनि यस्तै हुनुपर्छ भन्ने अनुभूति भयो। जब मनको ऐना धुलाम्मे हुन्छ, सत्य विकृत देखिन्छ। जब मन स्वच्छ हुन्छ, संसार आफैँ सुन्दर देखिन्छ।

बुढीदेवी र छिम्केश्वरीसँग जोडिएका ऐतिहासिक कथाहरू सुन्दा विश्वास र इतिहास एउटै धागोमा गाँसिएका देखिए। राजा दामोदर सेनले आफ्ना नाति नरभूपाल शाहको सफलताका लागि यहाँ पूजा गराएको जनश्रुतिले देखाउँछ—सत्ताको शिखरमा पुगेका मानिस पनि अन्ततः आस्थाको काखमै शान्ति खोज्दारहेछन्। शक्ति क्षणिक हुन्छ। सम्पत्ति क्षणिक हुन्छ। राज्य पनि परिवर्तन हुन्छ। तर विश्वास र संस्कृतिले युगौँसम्म मानिसलाई बाँधिरहन्छ। यही आध्यात्मिक धरोहरले समाजलाई जीवित राखेको हुन्छ।

साँझ बिस्तारै रातमा बदलिँदै थियो। सूर्य अस्ताइसकेको थियो। तर मनभित्र नयाँ सूर्य उदाइसकेको थियो। घर फर्कने बाटोमा बसको झ्यालबाट बाहिर हेर्दै म धेरैबेर मौन रहेँ। ती पहाडहरू पछाडि छुटिरहेका थिए। तर उनीहरूले दिएका जीवनपाठ भने साथमा थिए। सिद्ध गुफाले मौनताको शक्ति सिकायो। थानीमाईले श्रद्धाको अर्थ बुझायो। हिमालले धैर्य सिकायो। मुकुन्देश्वरीले इतिहासको गरिमा सम्झायो। टुँडिखेलले स्वतन्त्रताको स्वाद चखायो। ऐना पहराले निर्मलताको मूल्य देखायो। एउटै दिनले जीवनभर पुग्ने ज्ञान दिन सक्छ भन्ने अनुभूति त्यस दिन भयो।

राति करिब आठ बजे हामी सकुशल घर फर्कियौँ। यात्रा समाप्त भएको थियो। तर आत्मयात्रा भने सुरु भएको थियो। मैले त्यस दिन एउटा गहिरो सत्य बुझेँ।विद्यार्थीले पुस्तकका अक्षर कण्ठ गर्न सक्छ। तर प्रकृतिले सिकाएको पाठ कहिल्यै बिर्सँदैन। कक्षाकोठाले जानकारी दिन्छ। यात्राले बोध दिन्छ। पुस्तकले तथ्य दिन्छ। अनुभवले सत्य दिन्छ। प्रकृतिको पाठशालामा पढिएको ज्ञान परीक्षाको उत्तरपुस्तिकामा होइन, जीवनको व्यवहारमा प्रकट हुन्छ।

आजका युवाहरू प्रविधिको संसारमा रमाइरहेका छन्। तर आफ्नै देशका गुफा, हिमाल, मन्दिर, नदी, झरना, संस्कृति र इतिहासबाट विस्तारै टाढिँदै गएका छन्। यही दूरीले आत्मपहिचानलाई कमजोर बनाइरहेको छ। यदि प्रत्येक विद्यार्थीले आफ्नो मातृभूमिलाई नजिकबाट चिन्ने अवसर पायो भने उसमा देशप्रेम स्वतः जाग्नेछ। स्वदेशको सम्भावना देख्ने दृष्टि विकास हुनेछ। विदेश मात्र भविष्य हो भन्ने भ्रम पनि क्रमशः हट्नेछ। प्रकृतिलाई चिन्ने मानिसले आफ्नो देशलाई माया गर्न सिक्छ। देशलाई माया गर्ने मानिसले मानवतालाई पनि सम्मान गर्न सिक्छ।

आज पनि जब ती दृश्यहरू सम्झन्छु, मन फेरि तनहुँका पहाडतिर उडेर जान्छ। सिद्ध गुफाको मौन अन्धकार, थानीमाईको पवित्र उचाइ, हिमालको दिव्य मुस्कान, टुँडिखेलको विशाल छाती र ऐना पहराको निर्मल जलले मेरो अन्तरमनमा अझै पनि उज्यालो छरिरहेका छन्। अन्ततः मैले यही बुझेँ प्रकृतिको पाठशालामा बिताएको एक दिन समयको हिसाबले सानो हुन सक्छ। तर चेतनाको हिसाबले त्यो सम्पूर्ण जीवनभन्दा पनि विशाल हुन सक्छ। किनकि प्रकृतिले सिकाएको सबैभन्दा ठूलो पाठ यही हो आफूलाई चिन। पृथ्वीलाई प्रेम गर। मौनतालाई सुन्न सिक। अनि जीवन आफैँ एउटा पवित्र यात्रामा रूपान्तरित हुनेछ।