चोटहरूको उत्सवः  कवि ठाकुर बेलवासेको काव्यचेतनाको दार्शनिक आध्यात्मिक अध्ययन

पुस्तक समीक्षा

चोटहरूको उत्सवः  कवि ठाकुर बेलवासेको काव्यचेतनाको दार्शनिक आध्यात्मिक अध्ययन

तोमनाथ उप्रेती

१. बिषय प्रवेश

ठाकुर बेलवासे समकालीन नेपाली कविता साहित्यका एक सशक्त, बहुआयामिक र विचार–सम्पन्न स्रष्टा हुन्। वि.सं. २०५८ मा ‘सागरको वरिपरि मनहरूको समारोह’ बाट साहित्यिक यात्राको प्रारम्भ गरेका उनले क्रमशः ‘अचानक यो साँझ’ (२०६७) र ‘त्रासमा ईश्वर’ (२०६९) जस्ता कृतिहरूमार्फत नेपाली कवितामा अस्तित्वगत चिन्तन, दार्शनिक गहिराइ र भावनात्मक तीव्रता स्थापित गरेका छन्।

उनको लेखन सौन्दर्यात्मक अभ्यास मात्र होइन, जीवन, पीडा र चेतनाको निरन्तर अन्वेषण पनि हो। ‘त्रासमा ईश्वर’ का लागि प्राप्त साझा पुरस्कारले उनको काव्यप्रतिभालाई संस्थागत मान्यता दिएको देखिन्छ। त्यसैगरी राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार, मोती पुरस्कारलगायत दर्जनौँ सम्मानहरूले उनलाई साहित्य र पत्रकारिता दुवै क्षेत्रमा समान रूपमा सक्रिय र प्रभावशाली व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरेका छन्।ठाकुर बेलवासेको लेखनशैलीमा विचारको गहिराइ, भावनाको सघनता र सामाजिक यथार्थको सूक्ष्म अवलोकन देखिन्छ। उनले कविता मार्फत मानव अस्तित्वको असहज सत्यलाई कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्दै नेपाली साहित्यलाई वैचारिक रूपमा समृद्ध बनाएका छन्।  उनी चेतनाका संवाहक स्रष्टा हुन्, जसले समकालीन नेपाली काव्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएका छन्।

विशेषगरी “चोटहरूको उत्सव” जस्ता कृतिहरूमा उनले पीडालाई सौन्दर्यमा र सौन्दर्यलाई चेतनामा रूपान्तरण गर्ने अद्भुत क्षमता देखाएका छन्। सरल भाषा भित्र गहिरो अर्थ र भावनात्मक तीव्रता मिसाउने उनको शैली उनलाई समकालीन नेपाली कविहरूमा अलग पहिचान दिन्छ। उनका कविताले पाठकलाई जीवनप्रति पुनर्विचार गर्न प्रेरित गर्छन्।नेपाली कविता साहित्यमा पछिल्ला दशकहरूमा धेरै स्वरहरू उदाएका छन्, तर तीमध्ये केही मात्र यस्तो गहिराइ बोकेका छन् जसले व्यक्तिगत अनुभूतिलाई सामूहिक मानव अनुभवसँग जोड्न सक्छन्। ठाकुर बेलवासे को कृति “चोटहरूको उत्सव” त्यही दुर्लभ काव्य–प्रयासमध्ये एक हो, जहाँ पीडा केवल पीडा रहँदैन, त्यो सौन्दर्य, दर्शन र आत्मचेतनाको रूप लिन्छ।वि.सं. २०५८ देखि निरन्तर कविता लेख्दै आएका बेलवासे पत्रकारिता र साहित्य दुवै क्षेत्रमा समानान्तर रूपमा सक्रिय छन्। यही द्वैत जीवनले उनको कवितालाई सामाजिक यथार्थ र मनोवैज्ञानिक गहिराइ दुवै प्रदान गरेको छ।

२. काव्यिक संरचना र शैलीगत विशेषता

बेलवासे कृत “चोटहरूको उत्सव” परम्परागत बिम्ब–प्रधान र जटिल शैलीबाट सरल तर अत्यन्त गहिरो अनुभूतिमूलक काव्य–दिशातर्फ विकसित भएको देखिन्छ। कविताहरू प्रारम्भमा सहज, प्रवाहयुक्त र कथात्मक शैलीमा अगाडि बढ्छन्, जसले पाठकलाई सहज रूपमा भावनात्मक यात्रामा प्रवेश गराउँछ। तर जति-जति कविता अन्त्यतर्फ अघि बढ्छन्, त्यति नै ती अस्तित्वगत प्रश्न, आत्मअन्वेषण र जीवनको अर्थ खोज्ने दार्शनिक तहमा रूपान्तरित हुन्छन्।यो शैलीगत रूपान्तरणले कवितालाई  भावनात्मक अभिव्यक्तिमा मात्र सीमित राख्दैन, बरु यसलाई मानव अस्तित्वको गहिरो अध्ययन बनाइदिन्छ। यही कारणले यो कृति आधुनिक विश्वकवितासँग संवाद गर्छ। विशेषगरी टी. एस. इलियटको प्रतीकात्मक जटिलता र पाब्लो नेरुदाको भावनात्मक सार्वभौमिकता बीचको समन्वय जस्तो देखिन्छ, जहाँ व्यक्तिगत अनुभूति विस्तारै सार्वभौमिक मानव चेतनामा रूपान्तरण हुन्छ।

३. प्रेम, पीडा र अस्तित्व:

यस कृतिको केन्द्रमा तीन आधारभूत तत्वहरू स्पष्ट रूपमा देखिन्छन्  प्रेम, पीडा र अस्तित्व। बेलवासेले प्रेमलाई केवल भावनात्मक आकर्षण वा सम्बन्धको सीमित परिभाषाभित्र सीमित राख्दैनन् बरु यसलाई मानव अस्तित्व निर्माण गर्ने मूलभूत शक्ति मान्छन्। यहाँ प्रेम जीवनको ऊर्जा, आत्माको प्रेरणा र अर्थ निर्माण गर्ने माध्यम बनेको छ। यही दृष्टि रवीन्द्रनाथ ठाकुरको मानवतावादी दर्शनसँग गहिरो रूपमा मेल खान्छ, जहाँ प्रेमलाई जीवनको आत्मा र अस्तित्वको केन्द्रका रूपमा स्वीकार गरिएको छ।पीडाको यथार्थलाई ‘चोटहरूमा’ शीर्षकबाट साहित्यिक पाठकसमक्ष यसरी राखेका छन्:

पहिलो नै तिमी हौ
मैले आँखा जुधाएर हाँसेको
तिमी नै त पहिलो हौ
मैले मनमुटुका पत्रपत्र खोलेर बोलेको
यति बेला तिमी नै त पहिलो हौ
चोटहरूमा असह्य दुखेको ! (पृ. ४१)

तर बेलवासेको काव्यचिन्तन केवल प्रेममा मात्र केन्द्रित छैन यसमा पीडाको दार्शनिक स्वीकार पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। पीडा यहाँ विनाश होइन, बरु चेतनाको विस्तार र आत्मबोधको माध्यम हो। यो दृष्टिकोण विलियम वर्ड्सवर्थको “दुःखलाई विकासको माध्यम” भन्ने विचारसँग सम्बन्धित देखिन्छ, जसमा दुःखलाई मानव आत्माको परिष्कार र जीवनबोधको आवश्यक चरणका रूपमा बुझिन्छ। प्रेम र पीडाको द्वन्द्वले अस्तित्वका प्रश्नहरू जन्माउँछ, जसले यस कृतिलाई केवल भावनात्मक अभिव्यक्ति होइन, दार्शनिक तथा आध्यात्मिक काव्य–अनुभवमा रूपान्तरण गर्छ। मायाबाटै सुन्दर संसार बन्छ भन्ने सत्यमा कवि अडिग छन्। उनले मायाका कारण ओझेलमा परेका धेरै पीडाहरूलाई कवितामा प्रस्तुत गरेका छन्। एउटा कवितामा उनी यसरी पोखिन्छन्:

म सम्झन्छु
मायाको तागत कस्तो हुँदोरहेछ
कसरी हार्दा रहेछन् पीडाहरू। (पृ. ३६)

४. नारी चेतना: शक्ति र सौन्दर्यको पुनर्परिभाषा

कवितामा नारीलाई केवल भावनात्मक पात्र वा सम्बन्धको सीमित भूमिकामा होइन, सृष्टिको केन्द्रका रूपमा उच्च स्थान दिइएको छ। यहाँ नारीलाई सौन्दर्य शक्तिका रूपमा चित्रण गरिएको छ, जसले उनलाई जैविक वा सामाजिक अस्तित्वभन्दा माथि उठाएर आध्यात्मिक ऊर्जा सरहको प्रतीक बनाउँछ। यस दृष्टिले नारी जीवनलाई सिर्जना, संरक्षण र रूपान्तरणको मूल स्रोतका रूपमा पुनःपरिभाषित गर्छ।यो विचार सिमोन द बुभुआरको नारी–अस्तित्व सिद्धान्तसँग गहिरो संवादमा देखिन्छ। बुभुआरले भनेझैं नारी “जन्मिँदैन, बरु बनाइन्छ” अर्थात् नारीको पहिचान जैविक मात्र नभई सामाजिक संरचनाले निर्माण गर्छ। तर चेतनाको विकाससँगै नारीले आफूलाई पुनःपरिभाषित गर्न सक्छिन् र परम्परागत सीमाहरूलाई चुनौती दिन सक्छिन्।

५. अस्तित्ववाद र पीडाको दर्शन

कवितामा पीडा क्षणिक भावनात्मक घटना वा व्यक्तिगत दुःखको अनुभव मात्र होइन यो अस्तित्वको मूल आधारका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यहाँ पीडा बिना चेतना छैन भन्ने विचारले जीवनलाई बुझ्ने दार्शनिक दृष्टिकोण स्पष्ट रूपमा प्रकट गर्छ। पीडा नै त्यो माध्यम हो जसले मानवलाई आफू, समाज र अस्तित्वप्रति जागरूक बनाउँछ, र यही चेतनाबाट अर्थको खोज सुरु हुन्छ।यो दृष्टिकोण जाँ-पल सार्त्रको अस्तित्ववादी दर्शनसँग सम्बन्धित देखिन्छ। सार्त्रका अनुसार मानव पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र भए पनि त्यो स्वतन्त्रता जिम्मेवारी र आन्तरिक तनावसँग जोडिएको हुन्छ। मानवले आफ्नै निर्णयहरू लिनुपर्ने भएकाले ऊ निरन्तर अस्तित्वगत पीडा र अनिश्चिततामा बाँच्छ।कवितामा पीडालाई विनाशकारी शक्तिका रूपमा होइन, बरु चेतना निर्माण गर्ने आवश्यक तत्वका रूपमा बुझाइएको छ। यही दार्शनिक दृष्टिले कृतिलाई अस्तित्व, स्वतन्त्रता र जिम्मेवारीको  अध्ययनमा रूपान्तरण गर्छ।

६. आध्यात्मिक दृष्टि:

कविले पीडालाई  भावनात्मक अनुभव होइन, आध्यात्मिक यात्राको एक अनिवार्य मार्गका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। यहाँ पीडा दण्ड वा सजाय होइन बरु आत्मशुद्धीकरण, चेतनाको विस्तार र आन्तरिक रूपान्तरणको प्रक्रिया हो। पीडाबाट भाग्ने होइन, त्यसलाई स्वीकार गर्ने दृष्टिले मानव आत्मालाई गहिरो बुझाइतर्फ लैजान्छ।यो दृष्टि बौद्ध दर्शनको दुःख अवधारणासँग स्पष्ट रूपमा सम्बन्धित छ, जहाँ जीवन स्वभावतः असन्तोष, परिवर्तन र पीडाले भरिएको हुन्छ भन्ने स्वीकार गरिन्छ। तर यही दुःखलाई बुझ्नु नै ज्ञान प्राप्तिको पहिलो चरण मानिन्छ। यसरी पीडालाई नकारात्मक अवस्थाका रूपमा होइन, सत्यको बोध गराउने माध्यमका रूपमा व्याख्या गरिएको छ।साथै, यो दृष्टिकोण बुद्दको मध्यमार्गसँग पनि मेल खान्छ, जहाँ अतिवादबाट बच्दै सन्तुलित चेतनाको अभ्यास गरिन्छ। यस सन्तुलनमा पीडालाई न त अस्वीकार गरिन्छ, न त त्यसमा लिप्त भइन्छ बरु त्यसलाई बुझेर रूपान्तरण गरिन्छ।

७. आधुनिकतावाद र चेतनाको प्रवाह

कवितामा विचारहरूको निरन्तर प्रवाह, स्मृतिको टुक्रा–टुक्रा प्रस्तुति र भावनात्मक अस्थिरता स्पष्ट रूपमा देखिन्छ। यहाँ घटनाहरू क्रमबद्ध रूपमा अघि बढ्दैनन् बरु स्मृति, अनुभूति र वर्तमान चेतना एकअर्कामा मिसिएर बहावजस्तो संरचना बनाउँछन्। पाठकले बाह्य कथाभन्दा पनि भित्री मनोविश्वको अस्थिर तर जीवित गतिविधि अनुभव गर्छ।यो शैली भर्जिनिया उल्फको चेतनाको प्रवाहप्रवृत्तिसँग गहिरो रूपमा मेल खान्छ। उल्फका कृतिहरूमा जस्तै यहाँ पनि कथा घटनाले होइन, चेतनाले बोक्छ जहाँ पात्रको मनोसंवाद, सम्झना र भावनात्मक झल्को नै कथाको संरचना बन्छ। कवितामा समय र स्थान स्थिर हुँदैन ती मनको प्रवाहसँगै बदलिँदै जान्छन्। स्मृति कहिले विगतमा फर्किन्छ, कहिले वर्तमानसँग मिसिन्छ  र कहिले भावनात्मक रूपमा विस्फोट हुन्छ। यही कारणले यो शैली मानव चेतनाको जटिलता बुझ्ने साहित्यिक अभ्यास पनि बन्न पुग्छ।

८. दुःस्वप्न र प्रतीक:

कवितामा पीडा, सम्बन्ध र प्रेम कुनै स्थिर संरचनामा बाँधिएका छैनन् ती निरन्तर परिवर्तनशील प्रतीकहरूका रूपमा उपस्थित छन्। यहाँ भावनाहरू एकै अर्थमा सीमित हुँदैनन्, बरु परिस्थितिअनुसार रूप बदल्दै जान्छन्। प्रेम कहिले आशा बन्छ, कहिले पीडा। सम्बन्ध कहिले आधार बन्छ, कहिले विघटन र पीडा कहिले अनुभव मात्र होइन, अस्तित्वको प्रश्न बन्न पुग्छ।यो प्रवृत्ति फ्रान्ज काफ्काको अस्तित्वगत भय र दुःस्वप्नीय यथार्थवादसँग मिल्दोजुल्दो देखिन्छ। काफ्काका कृतिहरूमा जस्तै यहाँ पनि सामान्य जीवनका अनुभवहरू असामान्य, अस्थिर र कहिलेकाहीँ भयपूर्ण संरचनामा रूपान्तरण हुन्छन्। साधारण सम्बन्धहरू पनि गहिरो मानसिक तनाव र अनिश्चितताको प्रतीक बन्छन्।यसरी कवितामा प्रतीकहरू स्थिर अर्थ बोकेका छैनन् ती निरन्तर विखण्डित, पुनर्निर्मित र पुनःव्याख्या भइरहन्छन्। यही कारणले काव्यजगत् एक प्रकारको मनोवैज्ञानिक र अस्तित्वगत अस्थिरताको दर्पण बन्न पुग्छ, जहाँ पाठकले निश्चित उत्तर होइन, निरन्तर प्रश्नहरूको अनुभव गर्छ।

९. आत्मिक करुणा र मानवता

कवितामा घृणाभन्दा बढी क्षमा, पीडाभन्दा बढी स्वीकार र असन्तोषभन्दा बढी करुणाको उपस्थितिले यसलाई  भावनात्मक अभिव्यक्ति मात्र होइन, नैतिक र आध्यात्मिक चेतनाको दस्तावेज बनाएको छ। यहाँ पीडा प्रतिशोधमा रूपान्तरण हुँदैन; बरु बुझाइ, सहनशीलता र आत्मपरिवर्तनतर्फ अग्रसर हुन्छ। यस दृष्टिले कविताले मानव सम्बन्धलाई द्वन्द्वभन्दा पनि करुणामय सहअस्तित्वको रूपमा प्रस्तुत गर्छ।यो दृष्टि माया एन्जेलोको पीडाबाट प्राप्त हुने सहनशीलता र आत्मबल अवधारणासँग तुलनीय छ, जहाँ पीडा केवल चोट होइन, मानवताको पुनर्निर्माण गर्ने शक्ति हो। एन्जेलोका कृतिहरूमा जस्तै यहाँ पनि दुःखलाई आत्मबल, आत्मसम्मान र नैतिक दृढताको स्रोतका रूपमा बुझिन्छ।कवितामा करुणा  भावना होइन, अस्तित्वको उच्चतम रूप हो। यसले पीडालाई नकार्दैन, तर त्यसलाई स्वीकार गर्दै त्यसबाट मानवीयता निर्माण गर्छ। यही कारणले कृति व्यक्तिगत अनुभवभन्दा माथि उठेर सार्वभौमिक मानव चेतनासँग जोडिन्छ।

१०. पश्चिमी र पूर्वीय दर्शनबीचको संवाद

यो कृति  नेपाली अनुभवको सीमाभित्र सीमित छैन बरु यो पूर्वीय र पाश्चात्य बौद्धिक परम्पराबीचको एउटा जीवित सांस्कृतिक संवादका रूपमा अघि बढ्छ। यहाँ कविताले स्थानीय पीडालाई वैश्विक चेतनासँग जोड्छ र व्यक्तिगत अनुभूतिलाई दार्शनिक सार्वभौमिकतामा रूपान्तरण गर्छ।पाश्चात्य परम्परातर्फ हेर्दा यसमा अस्तित्ववाद, मनोवैज्ञानिक यथार्थ र चेतनाको विखण्डित संरचना स्पष्ट देखिन्छ। जीवनको अनिश्चितता, आत्मसंघर्ष र अर्थको निरन्तर खोज पश्चिमी आधुनिकतासँग प्रतिध्वनित हुन्छ। यसले मानव अस्तित्वलाई एक प्रकारको खुला प्रश्नका रूपमा प्रस्तुत गर्छ, जहाँ उत्तरभन्दा बढी द्विविधा र तनाव केन्द्रमा हुन्छ।तर पूर्वीय दृष्टिमा भने करुणा, आध्यात्मिकता र पुनर्जन्मको विश्वास बलियो रूपमा उपस्थित छ। यहाँ पीडा अन्त्य होइन, रूपान्तरण हो र जीवन  भोगाइ मात्र होइन, आत्मिक यात्राको निरन्तरता हो। यही कारणले कवितामा सहनशीलता, स्वीकार र करुणा प्रमुख मूल्यका रूपमा देखिन्छ।बेलवासेले कविता मार्फत दुई भिन्न दार्शनिक परम्परालाई एउटै भावभूमिमा ल्याएका छन् जहाँ पश्चिमको बौद्धिक अस्थिरता र पूर्वको आध्यात्मिक स्थिरता एकअर्कासँग संवाद गर्छन्। यो संवादले कृतिलाई स्थानीय सीमाभन्दा बाहिर निकालेर विश्व साहित्यिक चेतनासँग जोड्छ र यसलाई एक प्रकारको सांस्कृतिक सेतु बनाउँछ।

११. प्रतीकात्मकता

कवितामा प्रयोग भएका प्रतीकहरू अत्यन्त शक्तिशाली र बहुस्तरीय छन्, जसले कृतिलाई भावनात्मक अभिव्यक्तिबाट उठाएर दार्शनिक संरचनामा रूपान्तरण गर्छ। यहाँ प्रत्येक प्रतीक स्थिर अर्थमा सीमित छैन बरु सन्दर्भअनुसार रूप बदल्दै चेतनाको नयाँ तह खोल्छ।प्रेमलाई जीवन ऊर्जाका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ, जसले अस्तित्वलाई नै गतिशील बनाउँछ। पीडा यहाँ विनाश होइन, चेतनाको आरम्भ हो जसले आत्मबोध र आत्मविश्लेषणलाई जन्म दिन्छ। नारीलाई सृष्टिको आधारका रूपमा चित्रण गरिएको छ, जसले सिर्जना, करुणा र पुनर्निर्माणको शक्ति प्रतिनिधित्व गर्छ। त्यस्तै, चोटलाई आध्यात्मिक जागरणको प्रतीक बनाइएको छ, जहाँ दुःखले आत्मिक रूपान्तरणको ढोका खोल्छ।यी प्रतीकात्मक संरचनाहरू आधुनिक उत्तरआधुनिक साहित्यसँग नजिक देखिन्छन्, जहाँ अर्थ स्थिर हुँदैन र प्रत्येक प्रतीक बहुअर्थी हुन्छ। यहाँ सत्यहरू एकल नभई बहुविध हुन्छन् र प्रत्येक पाठकले आफ्नै अनुभवअनुसार अर्थ निर्माण गर्छ।

१२. कमजोरी र सीमाहरू

कवितामा कतिपय स्थानमा पुनरावृत्ति, भावनात्मक अति विस्तार र संरचनात्मक ढिलोपन स्पष्ट रूपमा देखिन्छ। केही अंशहरूमा एउटै विचार वा अनुभूतिको बारम्बार अभिव्यक्ति पाइन्छ, जसले काव्यको गति कहिलेकाहीँ सुस्त बनाउँछ। त्यस्तै, भावनात्मक अभिव्यक्ति अत्यधिक विस्तार हुँदा केही पाठकका लागि अर्थको घनत्वभन्दा अनुभूतिको भार बढी महसुस हुन सक्छ।तर यी संरचनात्मक पक्षहरूलाई कमजोरीका रूपमा मात्र हेर्नु पर्याप्त हुँदैन। वास्तवमा यिनै तत्वहरूले कवितालाई अधिक मानवीय बनाउँछन्। मानव चेतना आफैं पनि क्रमबद्ध र व्यवस्थित हुँदैन। यो दोहोरिन्छ, बिथोलिन्छ, विस्तारिन्छ र कहिलेकाहीँ अनियन्त्रित रूपमा बग्छ। त्यसैले कविताको यो असन्तुलन भावनात्मक यथार्थसँग बढी नजिक देखिन्छ।यस दृष्टिले हेर्दा पुनरावृत्ति  शैलीगत त्रुटि होइन, स्मृति र पीडाको निरन्तर पुनःउत्पादन हो। संरचनात्मक ढिलोपन पनि विचारको गहिराइमा डुब्ने प्रक्रिया हो, जहाँ पाठकलाई छिटो निष्कर्षभन्दा अनुभूतिमा बस्न बाध्य गरिन्छ। यी कथित कमजोरीहरू काव्यको कमजोरी नभई यसको जीवन्तता र यथार्थताको प्रमाण बन्न पुग्छन्, जसले कृतिलाई अझ संवेदनशील र अनुभवात्मक बनाउँछ।

१३. समग्र मूल्याङ्कन

बेलवासेको चोटहरूको उत्सव  बहुस्तरीय दार्शनिक र आध्यात्मिक पाठका रूपमा पनि पढ्न सकिन्छ। यो कृति सतही भावनात्मक अभिव्यक्तिभन्दा माथि उठेर जीवनका गहिरा प्रश्नहरूतर्फ पाठकलाई उन्मुख गराउँछ।पहिलो, यो पीडाको दर्शन हो जहाँ दुःखलाई अन्त्य होइन, चेतनाको विस्तार र आत्मबोधको माध्यमका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। पीडा यहाँ विनाशकारी शक्ति होइन, रूपान्तरणकारी ऊर्जा बन्छ।दोस्रो, यो प्रेमको अध्यात्म हो जहाँ प्रेम केवल सम्बन्ध वा आकर्षण होइन, जीवनलाई अर्थ दिने आध्यात्मिक शक्ति हो। यसले मानव अस्तित्वलाई जोड्ने अदृश्य ऊर्जा प्रतिनिधित्व गर्छ। तेस्रो, यो नारी चेतनाको सम्मान हो जहाँ नारीलाई केवल पात्र होइन, सृष्टि, करुणा र सिर्जनात्मक शक्तिको केन्द्रका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यसले नारीलाई पुनःपरिभाषित गर्ने प्रयास गर्छ। यो मानव अस्तित्वको आत्मअन्वेषण हो जहाँ व्यक्ति आफ्नो पीडा, प्रेम र चेतनाको माध्यमबाट आफूलाई बुझ्ने यात्रामा निस्कन्छ। यस अर्थमा कृति जीवन बुझ्ने दार्शनिक अभ्यास  हो।

१४. निष्कर्ष

बेलवासे को “चोटहरूको उत्सव” पीडाको उत्सव होइन यो पीडाबाट जन्मिएको चेतनाको उत्सव हो। यहाँ पीडा स्थायी अन्धकार होइन, बरु आत्मबोधतर्फ डोर्याउने उज्यालो मार्ग बन्छ, जसले मानव अनुभूतिलाई गहिरो अर्थतर्फ उन्मुख गर्छ।यो कृति नेपाली कविता साहित्यमा एउटा यस्तो मोड हो, जहाँ व्यक्तिगत अनुभूति  निजी भावनामा सीमित रहँदैन, बरु वैश्विक दर्शनसँग मिसिन्छ। यहाँ स्थानीय जीवनका घाउहरू पनि विश्वमानव चेतनासँग संवाद गर्छन्, जसले कवितालाई सीमित भूगोलबाट उठाएर सार्वभौमिक अनुभूतिमा रूपान्तरण गर्छ।