बक्राहा मानव जीवनको दार्शनिकता

भाग११:

बक्राहा मानव जीवनको दार्शनिकता

तोमनाथ उप्रेती

बक्राहा खोला केवल एक नदी होइन, यो मानव जीवनको दार्शनिकता हो—जहाँ प्रकृति र मानवीय अस्तित्वका विविध आयामहरू समाहित छन्। खोलाको अविरल बहाव, त्यसको गर्जन, कहिले शान्त त कहिले उग्र, जीवनका सुख-दुख, आशा-निराशा र सिर्जना-विनाशका प्रतीक हुन्। बक्राहा जस्तै हाम्रो जीवन पनि निरन्तर परिवर्तनशील, संघर्षमय र पुनर्निर्माणशील हुन्छ।

खोलाको प्रत्येक छाल जीवनका पाठहरू पढाउँछ—धैर्यता, सहिष्णुता र पुनरुत्थानका कथाहरू। जहाँ खोलाले आफ्नो बाटोमा आएका अवरोधहरूलाई चिरदै अगाडि बढ्छ, त्यस्तै हामीले पनि जीवनका कठिनाइहरूलाई अँगालेर नयाँ बाटो खोज्नुपर्छ। बक्राहा खोलाले सिकाउँछ कि जीवनका सबै क्षणहरू अस्थायी हुन्; दुःख र सुख एउटै सिक्काका दुई पाटा हुन् र ती दुवैले मिलेर जीवनको सम्पूर्णता बनाउँछन्।

खोलाको गर्जन मानव मनको अन्तर्मनसँग संवाद गर्छ—जब जलप्रवाह तिव्र हुन्छ, तब आन्तरिक संघर्ष र पीडा प्रबल हुन्छ; जब शान्त हुन्छ, तब आत्मिक शान्ति र सन्तोषको अनुभूति हुन्छ। यसले हामीलाई बताउँछ कि जीवनको प्रकृति द्वैतपूर्ण छ—अन्धकारबिना प्रकाश हुँदैन, र अशान्ति बिना शान्ति अनुभूति गर्न सकिन्न।

बक्राहा र मानव जीवनबीचको यो दार्शनिकता सबैभन्दा गहिरो रूपमा हामीलाई हाम्रो अस्तित्व र प्रकृतिको सम्बन्ध बुझ्न मद्दत गर्छ। खोला जस्तै हामी पनि अनवरत प्रवाहमा छौं—कहिले उर्लिरहेका छौं, कहिले शान्त भएर आफ्नो गन्तव्यतर्फ अगाडि बढिरहेका छौं। बक्राहाको मार्गप्रशस्त गर्नेलाई हामीले जीवनका कठिन मार्गहरू पार गर्ने प्रेरणा पाउँछौं।

बक्राहा जीवनका विरोधाभास, संघर्ष र आशाहरूको प्रतीक बनेको छ। यसको बहावमा मानव अस्तित्वका अमूर्त दर्शनहरू मिसिएका छन्, जसले हामीलाई सिकाउँछ—धैर्यता राख, परिवर्तनलाई अँगाल, र कहिल्यै हार नमान। बक्राहा र मानव जीवनको यो दार्शनिक मेलले हामीलाई जीवनको अर्थ र गहिराइमा चिन्तन गर्न उत्प्रेरित गर्छ।

窗体底端

बक्राहा खोला केवल एक प्राकृतिक नदी होइन; यो मानव अस्तित्वको अमूर्त प्रतिबिम्ब हो, जहाँ जल, माटो, पसिना र आँसुहरूले जीवनका विभिन्न आयामहरू उजागर गर्छन्। खोलाको गर्जन र प्रवाहमा हामीले प्रकृति र मानवताको अविच्छिन्न सम्बन्धलाई देख्न सक्छौं — त्यो सम्बन्ध जसले समयको अनिवार्य परिवर्तन र जीवनका विपरित धाराहरूको संवादलाई समेट्छ। बक्राहा ब्लुजले मानिसलाई सिकाउँछ कि जीवनको नियम परिवर्तन हो, र हामीले ती परिवर्तनहरूलाई अँगाल्नुपर्छ।

खोलाको गर्जनमा हामी मानव जीवनका ती गहिरा प्रश्नहरू भेट्न सक्छौं — कसरी दुःखका बीचमा पनि आशा राख्न सकिन्छ? कसरी परिवर्तनका आँधीहरूमा पनि स्थिरता खोज्न सकिन्छ? र कसरी विनाशमा पनि पुनर्जागरण सम्भव छ? यी प्रश्नहरूको उत्तर केवल एक चिन्तन होइन, जीवनको अमूल्य दर्शन हो — जसरी खोलाको पानी निरन्तर बगिरहन्छ, हाम्रो जीवन पनि अविरल रूपमा अघि बढिरहन्छ।

बक्राहा खोला र त्यसका किनारमा बस्ने किसान र परिवारहरूको संवाद जीवन दर्शनकै सङ्गीत हो। खोलाको प्रत्येक गर्जनले अनित्यताको अमूल्य सत्य उद्घाटित गर्छ — “सबै कुरा क्षणिक छन्, दम्भ र अहंकारमा अडिनु मूर्खता हो।” खोलाको करुण गर्जनले हामीलाई सम्झाउँछ कि विनाश र सिर्जना एक अर्काका अपरिहार्य अंग हुन्। जब बाढीले खेतहरू डुबाउँछ, त्यहीँ नयाँ जमिन जन्मन्छ, जसले पुनर्निर्माण र आशाको आशा जगाउँछ।

बक्राहा खोला र त्यसको पानीमा मिसिएको पसिना र माटोले बनेका खेतहरू केवल भौतिक उत्पादनका स्थल होइनन्; ती मानव मनको साहस र संकल्पको प्रतीक हुन्। यी खेतहरूमा अंकुरिएको बीउले मानव जीवनका नअझुट सपनाहरू र कठोर परिश्रमलाई प्रतिनिधित्व गर्छन्। खोलाको अनवरत बहावमा किसानहरूको जीवन संघर्ष र धैर्यता समाहित छ — जहाँ प्रत्येक पानीको छालले निरन्तरता र पुनर्जागरणको कथा सुनाउँछ।

बालबालिकाहरूका पुस्तक र कापीहरू, जुन खोलाको भेलमा बगिरहेका हुन्छन्, केवल वस्तुहरूको विनाश होइन; त्यो सपना र भविष्यको विहङ्गम पतन हो। तर त्यो पतनले पनि उज्यालो खोज्ने ती चम्किला आँखा झल्काउँछ, जसले भोक र पीडाको गर्जनबीच पनि भविष्यको किरण खोज्ने साहस देखाउँछ। भोक र अभावका ती दृष्यहरूमा पनि मानव इच्छाको अमिट ज्योति बलिरहेको हुन्छ। त्यो इच्छाले मात्र मान्छेलाई अस्तित्वको सङ्घर्षमा अगाडि बढ्न प्रेरित गर्छ।

बक्राहा ब्लुज एउटा जीवन्त संवाद हो — दुःख र आशाको अनुपम नृत्य, जहाँ प्रत्येक छालमा नयाँ विश्वास लुकेको हुन्छ। जीवनका ती अविरल प्रवाहहरूले हामीलाई सिकाउँछन् कि दुःख र सुख पृथक होइनन्; ती जीवनका अनिवार्य, अपूरणीय अंग हुन्। जहाँ आँसु र मुस्कान एउटै समयका दोश्रो अनुहार हुन्, त्यहाँ जीवनले आफ्नो पूर्णता प्राप्त गर्छ।

यस ब्लुजले हामीलाई बुझाउँछ कि जीवनको हरेक आँधी र बाढीले हामीलाई कमजोर बनाउन होइन, बलियो बनाउन प्रयास गर्छ। जहाँ विनाश हुन्छ, त्यहाँ पुनर्निर्माणको बीउ पनि हुन्छ। जहाँ पीडा हुन्छ, त्यहाँ आशाको उज्यालो पनि हुन्छ। बक्राहा खोलाको गर्जनमा छिपेको यो सत्य हो — जीवनलाई स्वीकार गर्नु, त्यसको आरोह-अवरोहलाई अँगाल्नु, र धैर्यता र साहसका साथ अगाडि बढ्नु नै असली विजय हो।

बक्राहा ब्लुजमा प्रकृतिको अविरल गति र मानवीय संकल्पले एउटा अद्भुत सङ्गीत बनाउँछन्, जसले हामीलाई जीवनको अनन्त यात्रा र परिवर्तनको स्वीकारोक्तिमा साथ दिन्छ। खोलाको बगाइमा पसिना, आँसु, र आशाका संगमले हामीलाई याद दिलाउँछ कि जीवन एउटा बहाव हो, जसले कहिल्यै स्थिरता खोज्दैन, तर सधैं नयाँ यात्रा र नयाँ आशाको खोजीमा हुन्छ।

यसैले बक्राहा ब्लुज केवल खोला र त्यसका किनारका मानिसहरूको कथा मात्र होइन; यो मानव जीवनको दार्शनिक महाकाव्य हो, जसले हामीलाई निरन्तर बग्न, बुझ्न र बाँच्न प्रेरित गर्छ। यसले सिकाउँछ कि जीवनको हर कठिनाई र विपत्तिले हामीलाई नयाँ अवसर र उज्यालो खोज्न प्रेरित गर्नुपर्छ, अनि हामीले कहिल्यै हार मान्नु हुँदैन।

बक्राहा ब्लुजमा गुञ्जिने प्रत्येक स्वर हामीलाई याद दिलाउँछ—थकान र पीडा स्वीकार गर, तर कहिल्यै हार नमान। जस्तै खोला निरन्तर बगिरहन्छ, त्यस्तै हामी पनि निरन्तर जीवनको प्रवाहमा अगाडि बढिरहनुपर्छ। यही जीवन दर्शन हो, जसले हाम्रो अस्तित्वलाई अर्थपूर्ण बनाउँछ र हामीलाई आत्मविश्वासका साथ जीवनका चुनौतीहरू सामना गर्न शक्ति दिन्छ।

नेताहरूका भाषणहरू बक्राहासँगको व्यंग्यात्मक सम्बन्धका प्रतिमूर्ति हुन्—झिलिमिली प्रतिबिम्बहरू, जसले खोलाको अनवरत प्रवाहलाई रोक्न सक्दैनन्। बक्राहा प्रकृतिको नियममा बाँधिएको छ, जहाँ वाचा र नीति शब्दहरूले केवल आकांक्षाको मुखौटा मात्रै धारण गर्छन्। यहाँ परिवर्तनको वास्तविक स्रोत मानिसहरूको सामूहिक संकल्प, अटूट श्रम र धैर्यता हुन्, जसले खोक्रा भाषणलाई धुलोमा पुर्‍याएर नयाँ यथार्थको निर्माण गर्छ।

बाढीपछि आएको खोलाको शून्यता एउटा मौन कविता हो—जहाँ मृत्यु र जीवन, विनाश र पुनर्जन्मको सीमाना धूमिल हुन्छ। त्यो मौनता मानव अस्तित्वको अन्तर्मुखी यात्रा हो, जहाँ आँसुहरू शून्यतामा विलीन भएर आत्माको पुनःनिर्माणका बीउ बन्छन्। शून्यताको यो गहिराइमा मानिसले आफ्नो सबैभन्दा नाजुक पीडा र हारलाई अनुभूत गर्छ, अनि फेरि नयाँ बिहानको उषा तर्फ उन्मुख हुन्छ। यो मौनता होइन, यो अस्तित्वको दृढता र आशाको उद्घोष हो—जसले मनुष्यलाई अनिश्चितताको समुद्रमा डुबेर पनि उभिन सिकाउँछ।

बक्राहा एउटा दार्शनिक शिक्षक हो—जो जीवनका अमूर्त पाठहरू पढाउँछ, जसले अनित्यताको नियमसँग लड्न र आशाको उज्यालो खोज्न सन्देश दिन्छ। यो प्रवाह निरन्तरता, परिवर्तन र पुनःस्थापनाको प्रतीक हो, जहाँ प्रकृति र मानवताको अन्तरङ्ग संवाद सदैव सुनिन्छ।

बक्राहा खोला जीवनको प्रतीक हो—अस्तित्वको निरन्तरता, समयको बहाव, परिवर्तनशीलता र सृष्टि–संहारको अद्भूत समिश्रण। यसले मानिसलाई सिकाउँछ कि जीवनमा परिवर्तन अपरिहार्य छ, दुःख र सुख जीवनका सहयात्री हुन्, र समयलाई अँगालेर मात्र जीवनलाई सार्थक बनाउन सकिन्छ। खोला जसरी हिलो, काठ, पत्थर, पानी र आकाशलाई मिलाएर आफ्नो मार्ग बनाउँछ, मानिसलाई पनि संघर्ष, सहनशीलता, कर्म र आशालाई एकसाथ राखेर अघि बढ्नुपर्छ।

बक्राहा भन्छ, “म समय हुँ, म मृत्यु हुँ, म सृष्टि हुँ।” मानिसले आफ्नो जीवनमा यही चेतनालाई आत्मसात गर्नुपर्छ। जब दुःख र समस्या आउँछ, तब मानिसले बग्रेल्ती सपना गुमाउँछ, आँसु पोख्छ, तर जीवनको बाँच्ने आशालाई कहिल्यै गुमाउन हुँदैन। बक्राहाले सिकाउँछ कि कठिनाईले मात्र मानिसलाई बलियो बनाउँछ, र परिवर्तनले मात्र जीवनमा नयाँ सुरुवात ल्याउँछ।

बक्राहा खोला कुनै सानो नदी होइन, त्यो प्रकृतिको पाठशाला हो, जहाँ जीवन र मृत्युको गहिरो दर्शन सिकाइन्छ। त्यसले मानिसलाई बाँच्न, अघि बढ्न, सपना देख्न र फेरि उठ्न सिकाउँछ। बक्राहा खोलाको प्रत्येक गर्जन र लहर जीवनको अर्को अध्याय खोल्ने संकेत हुन्। यही हो बक्राहासँगको दार्शनिक अन्तरदर्शन, जसले गोविन्दपुर मात्र होइन, सम्पूर्ण मानव समाजलाई समय, परिवर्तन र अस्तित्वको सत्यसँग चिनाउँछ।